Tarihte Bugün: 26 Ocak

Dünya Gümrük Günü

26 Ocak 66 : Her 75–76 yılda bir görünen kuyruklu yıldız Halley kuyruklu yıldızı, MS 66 yılında Dünya’nın yakınından geçti. Bu olay çıplak gözle görülebilen 5. geçiş olarak tarihe geçti.

26 Ocak 1531 : Portekiz’in başkenti Lizbon’da binlerce kişinin ölümüne neden olan şiddetli bir deprem meydana geldi.

26 Ocak 1699 : Osmanlı Devleti’nin gerileme döneminin başlangıcı olarak kabul edilen Karlofça Antlaşması, 26 Ocak 1699 tarihinde imzalandı.

Karlofça Antlaşması; Sultan II. Mustafa döneminde, Osmanlı Devleti ile başlarında Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu bulunan diğer Kutsal İttifak devletleri (Avusturya, Venedik ve Lehistan) arasında imzalanan bir barış antlaşmasıdır.

26 Ocak 1700 : Tarihteki en şiddetli depremler arasında yer alan, Kuzey Amerika’nın batı sahillerinde 9.0 şiddetinde Kaskadya depremi meydana geldi. Deprem dev bir tsunamiye de yol açtı.

26 Ocak 1785 : Benjamin Franklin, kızına yazdığı mektupta Amerika Birleşik Devletleri’nin sembolü olarak kartalın seçilmesinden dolayı duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi. Franklin, hindi sembolünün olmasını istiyormuş.

26 Ocak 1788 : İngiliz donanması Sidney sahillerinde. Avrupalıların kalıcı yerleşimi başlamış oldu.

26 Ocak 1837 : Michigan Eyaleti, 26. eyalet olarak Amerika Birleşik Devletleri’ne katıldı.

26 Ocak 1861 : Louisiana eyaleti, Amerika Birleşik Devletleri’nden ayrıldı.

26 Ocak 1870 : Virjinya Eyaleti, tekrar Amerika Birleşik Devletleri’ne katıldı.

26 Ocak 1905 : Güney Afrika’nın Pretoria kentinde 3,106 karat değerindeki dünyanın en büyük elması bulundu. Elmasa “Cullinan” adı verildi. 9 parçaya bölünen elmastan elde edilen “Afrika’nın Büyük Yıldızı” adındaki 530.2 karatlık 74 yüzlü dünyanın en büyük pırlantası, Britanya tacına yerleştirildi.

26 Ocak 1911 : Amerikan havacılık ve motosiklet öncüsü ve ABD uçak endüstrisinin kurucusu Pilot Glenn H. Curtiss, ilk deniz uçağını uçurdu.

26 Ocak 1921 : İstanbul Tramvay işçileri greve çıktı.

26 Ocak 1926 : Televizyon 1923 yılında, John Logie Baird tarafından Birleşik Krallık’ın Hastings kasabasında icat edilmiştir. İlk televizyon görüntüsü ise yine Baird tarafından 1926 yılında yayınlanmıştır.

26 Ocak 1931 : Hindistan’da Mahatma Gandhi serbest bırakıldı.

26 Ocak 1934 : Almanya ile Polonya arasında saldırmazlık antlaşması imzalandı.

26 Ocak 1939 : General Francisco Franco’ya bağlı milliyetçi güçler, İtalyanların da yardımıyla Barselona şehrini ele geçirdiler.

26 Ocak 1942 : II. Dünya Savaşı: İlk Amerikan birlikleri Kuzey İrlanda’ya ayak basarak Avrupa topraklarında ulaştı.

26 Ocak 1948 : Milli Mücadele komutanı Kâzım Karabekir (66) hayatını kaybetti. Karabekir, Kurtuluş Savaşı yıllarında Erzurum’da bulunan 15. Kolordu Komutanlığını yapmıştı… Daha sonra Atatürk’e karşı oluşan muhalefet hareketi içine girdi.  (d. 1882)

TBMM Başkanı olarak da görev yapan ve “Alçıtepe Kahramanı” olarak tanınan Kâzım Karabekir, Kurtuluş Savaşı’nı başlatan komutanların arasında yer alarak Doğu Cephesi’nde gösterdiği başarılardan dolayı Kırmızı-Yeşil şeritli İstiklâl Madalyası almıştı.

26 Ocak 1948 : Millî Korunma Mahkemeleri kaldırıldı.

26 Ocak 1950 : Hindistan Anayasası oluşturularak kabul edildi ve Cumhuriyet ilan edildi. Dünyanın en kalabalık demokrasisi kurulmuş oldu.

26 Ocak 1953 : Türkiye’nin de üye olduğu, eski adı Gümrük İşbirliği Konseyi olan “Dünya Gümrük Örgütü”‘nün ilk toplantısı bugün yapıldı.

1953 yılından itibaren her 26 Ocak tarihi “Dünya Gümrük Günü” olarak kutlanmaktadır. 179 üyesiyle dünya ticaretinin %98’ini gerçekleştirmekte olan Dünya Gümrük Örgütü her yıl 26 Ocak tarihinde farklı bir tema belirlemekte olup, Dünya Gümrük Örgütü (WCO) tarafından 2020 yılı Dünya Gümrük Günü Teması “İnsanoğlu, Refah ve Gezegenimizin Sürdürülebilirliğinde Gümrükler” olarak belirlendi.

26 Ocak 1956 : İtalya, Cortina d’Ampezzo’da düzenlenen tarihteki 7. Kış olimpiyatları başladı.

26 Ocak 1958 : Klasik müzik bestecisi Bülent Arel’in “Beş Sonnet” adlı yapıtı ilk kez seslendirildi.

26 Ocak 1959 : Ankara Telgraf Gazetesi’nin sahibi ve Yazı İşleri Müdürü Fethi Giraygil, Ankara Cezaevi’ne girdi. Giraygil, 17 gün hapis cezasına çarptırılmıştı.

26 Ocak 1959 : Bağdat Paktı Konseyi Pakistan’ın Karaçi şehrinde toplandı. Toplantıya, Türkiye adına Başbakan Adnan Menderes ve Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu katıldı.

26 Ocak 1962 : NASA tarafından Ay’ı incelemek ve bilimsel cihazlar götürmek üzere fırlatılan Ranger 3 robot uzay aracı uydusu, bir dizi arıza nedeniyle Ay’ın ancak 35.000 km kadar uzağından geçebildi ve güneş merkezli bir yörüngeye girdi.

26 Ocak 1963 : Hürriyet gazetesi muhabiri Yüksel Kasapbaşı, foto muhabiri Abidin Behpur ve şoför Yüksel Öztürk görev için gittikleri Çatalca yakınlarında donarak hayatını kaybettiler. 

26 Ocak 1965 : Hindistan Anayasası’na göre Hintçe, Hindistan’ın resmi dili oldu.

26 Ocak 1966 : Halkın daha ucuz sebze ve meyve yiyebilmesi amacıyla İstanbul’un çeşitli semtlerinde “köylü pazarları” kurulması çalışmalarına başlandı.

26 Ocak 1969 : Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Genel Başkanı Alparslan Türkeş, İstanbul İl Gençlik Kongresi’nde “Hareket başladı” dedi.

26 Ocak 1970 : 1969 seçimlerinde Konya’dan bağımsız aday olarak parlamentoya giren Necmettin Erbakan ve 17 arkadaşı Millî Nizam Partisi’ni (MNP) kurdu.

26 Ocak 1972 : Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın idam dosyası, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne gönderildi.

26 Ocak 1973 : Fikir suçundan cezaevinde bulunan Çetin Altan, Doğan Koloğlu, Alpay Kabacalı, İrfan Derman ve Yaşar Kemal yargılandı.

26 Ocak 1974 : Bülent Ecevit Başbakanlığında, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP)- Millî Selamet Partisi (MSP) koalisyon Hükümeti göreve başladı.

26 Ocak 1974 : Türk Hava Yolları’nın Van adlı yolcu uçağı, İzmir Cumaovası Havaalanı’nda pistin 100 metre uzağında yere düştü ve kazada 63 kişi öldü.

26 Ocak 1978 : Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Başkanı Feyyaz Berker ve Yönetim Kurulu üyesi Rahmi Koç, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK)141.,142. ve 163. maddelerinin kaldırılmasını istediler.

26 Ocak 1979 : Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı Pol-Der, Pol-Bir, Pol-Ens ve Tem-Der’in çalışmalarını durdurdu.

26 Ocak 1980 : İsrail ve Mısır arasında diplomatik ilişkiler başladı.

26 Ocak 1984 : Türkiye İşçi Partisi davası sonuçlanarak 102 kişi çeşitli hapis cezası aldı.

26 Ocak 1986 : Halley kuyruklu yıldızı, Güneş etrafında 76 yıl süren bir turunu tamamladı. Yörüngesini insan ömrü içerisinde tamamlayan ve çıplak gözle görülen tek kuyruklu yıldız Halley kuyruklu yıldızı, gece görünür konumda olarak İç Güneş Sistemi‘ne girdi.

26 Ocak 1992 : İstanbul’da 5 bin memurun katıldığı 12 Eylül‘den sonra ilk kez memur eylemi düzenlendi.

26 Ocak 1992 : Rusya’nın ilk devlet başkanı olan Boris Yeltsin, Rusya’nın nükleer füzelerinin Amerikan şehirlerini hedef almaktan vazgeçeceğini duyurdu.

26 Ocak 1998 : Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Bill Clinton, eski Beyaz Saray stajyeri Monica Lewinsky ile ilişkisi olduğu haberi dünya gündemine oturdu. Lewinsky, kamuoyuna yansıyan skandalı reddetmiş ardından derin bir sessizliğe bürünmüştü ve iddialar hakkında ilk kez 2014 yılının Mayıs ayında konuşmuştu.

26 Ocak 1998 : ABD merkezli bir bilgisayar donanımı ve yazılımı şirketi Compaq, ABD merkezli bir bilgisayar üreticisi olan Digital Equipment Corporation şirketini satın alarak bünyesine kattı. 1998 yılındaki bu birleşme bilgisayar endüstrisi tarihindeki en büyük birleşme olmuştur.

26 Ocak 2001 : Hindistan’ın Gujarat Eyaleti’nin Bhuj Bölgesinde 7.9 şiddetinde yıkıcı bir deprem meydana geldi. 20.000 den fazla kişi öldü.

26 Ocak 2004 : Hamid Karzai, Afganistan’ın yeni anayasasını imzaladı.

26 Ocak 2005 : Amerika Birleşik Devletleri’nin ilk siyahi kadın Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice oldu.

26 Ocak 2006 : Filistin’de yapılan seçimlerde, Hamas’ın parlamentodaki 132 sandalyenin 76’sını elde ettiği anlaşılınca, Başbakan Ahmed Kurey istifa etti.

26 Ocak 2006 : İsviçre Davos’ta 25-29 Ocak tarihleri arasında 36.cısı düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu toplantısı başladı.

26 Ocak 2008 : Ergenekon davası kapsamında Ümraniye’de ele geçirilen patlayıcılarla ilgili soruşturmada mahkemeye sevk edilen emekli Tuğgeneral Veli Küçük, emekli Kurmay Albay Mehmet Fikri Karadağ, Susurluk Davası hükümlüsü Sami Hoştan, avukat Kemal Kerinçsiz, Türk Ortodoks Patrikhanesi Basın ve Halkla İlişkiler Sözcüsü Sevgi Erenerol, Hüseyin Görüm, Hüseyin Gazi Oğuz ve Oğuz Alparslan Abdülkadir tutuklandı.

26 Ocak 2011 : Türkiye İstatistik Kurumu’nca (TÜİK) güncellenen enflasyon sepetinde değişikliğe gitti ve TÜFE sepeti 445 kalemden oluştu. TÜİK, güncelleme sonucunda 2011 sepetine tramvay ücreti ve Süper Loto girdi, yünlü kumaş, kadın mantosu ve atık çöp ücreti sepetten çıkardı.

26 Ocak 2012 : Sendika önderi, Türkiye İşçi Partisi‘nin kurucu Genel Başkanı TPK üyesi Avni Erakalın hayatını kaybetti. 

26 Ocak 2020 : Amerikalı ve NBA efsane basketbolcusu, Black Mamba lakaplı ve 1.98 boyundaki Los Angeles Lakers’ın eski oyuncusu Kobe Bryant Kaliforniya’da bir helikopter kazasında hayatını kaybetti. (d. 23 Ağustos 1978)

26 Ocak 2021 : İtalya’da dörtlü koalisyonun bozulmasıyla başlayan hükümet krizinde, Başbakan Giuseppe Conte ve hükümeti istifa etti.