Tarihte Bugün: 25 Ocak

Dünya Eğitim Günü

Gezegen Geçidi – Gezegenlerin Hizalanması

Kış Şiddeti Fırtınası

25 Ocak  1072 : Türk kültürünün ilk Türkçe dilinde yazılan sözlük eseri Divânu Lügati’t-Türk, Bağdat’ta Kaşgârlı Mahmut tarafından yazılmaya başlandı. 1072-1074 yılları arasında yazılan Türkçe-Arapça bir sözlük olan Divânu Lügati’t-Türk, 10 Şubat 1074’te tamamlanarak bitirilmiştir.

25 Ocak 1327 : Fransa ile Yüz Yıl Savaşları’nı başlatan III. Edward, henüz 15 yaşındayken İngiltere Kralı oldu.

25 Ocak  1363 : Sırpsındığı Muharebesi’ni Osmanlı Devleti kazandı. Osmanlı Devleti’ne karşı ilk kez Haçlı ittifakı oluşturulduğu Sırpsındığı Savaşı, I. Murat’ın (Hüdavendigâr) Edirne’yi alması Trakya ve Balkanlarda hızla ilerleyişi Avrupa’nın önemli stratejik noktalarını tehdit altına sokmuştu. Papa V. Urban’ın teşvikiyle Sırplar, Bulgarlar, Macar, Bosna ve Eflaklılar, büyük bir haçlı ordusu hazırladılar. Haçlılar Sırpsındığı Savaşında mağlup edildi.

25 Ocak  1554 : Brezilya’nın eyaletlerinden birisin olan São Paulo, Portekizli Katolik rahipler tarafından bir yerli yerleşim merkezi olarak kuruldu.

25 Ocak  1579 : Utrecht Antlaşması imzalandı ve günümüz Hollanda’sının temelleri atılmış oldu. 7 Protestan ağırlıklı Hollandalı eyaleti bir araya gelerek Utrecht Birliği’ni kurdular.

25 Ocak 1755 : Moskova Üniversitesi kuruldu. Rus Çariçe Elizaveta Petrovna’nın emri ile 25 Ocak 1755 tarihinde büyük Rus bilim adamı Mihail Lomonosov’un öncülüğüyle Moskova Üniversitesi kuruldu. Ayrıca Moskova Üniversitesi’nin kuruluş günü Rusya’da Öğrenci Günü olarak kutlanmaktadır.

25 Ocak 1792 : İngiltere’de, fakir sınıfların ilk siyasi örgütü sayılan ‘London Corresponding Society’ örgütü kuruldu.

25 Ocak 1831 : I. Nikolay ve Romanovların düşmesiyle Polonya’nın bağımsızlığı ilan edildi.

25 Ocak 1858 : Felix Mendelssohn’un ‘Bir Yaz Gecesi Rüyası’ adlı eserinin Düğün Marşı bölümü Kraliçe Victoria’nın kızının düğününde çalındıktan sonra, bütün dünyadaki düğünlerin popüler müziği haline geldi.

25 Ocak 1872 : Hasköy Tersanesi işçileri greve çıktı.

25 Ocak 1881 : Thomas Edison ve Alexander Graham Bell, Oryantal Telefon Şirketini kurdular.

25 Ocak 1890 : Arjantin ve Brezilya arasında Montevideo antlaşması imzalandı.

25 Ocak 1918 : Rusya, Sovyetler Birliği (SSCB) oluşunu ilan etti.

25 Ocak 1919 : Paris Barış Konferansı’nda; uluslararası barışı ve güveni sağlayacak ve devam ettirecek bir Milletler Cemiyeti kurulmasına karar verildi.

25 Ocak 1919 : Ermeniler, Antep Hükümet binasını ele geçirerek İdareye el koyduklarını açıkladılar.

25 Ocak 1924 : İlk Kış Olimpiyat Oyunları, Fransa’nın Rhône-Alpes bölgesinde, Haute-Savoie ili Chamonix ilçesinde başladı.

25 Ocak 1926 : Şeker, petrol ve benzin inhisarı (tekeli) hakkında kanunlar kabul edildi.

25 Ocak 1931 : Hindistan Bağımsızlık Hareketi’nin siyasi ve ruhani lideri Mahatma Gandi, İngilizler tarafından serbest bırakıldı.

25 Ocak 1932 : Sovyetler Birliği ve Polonya arasında saldırmazlık paktı imzaladı.

25 Ocak 1936 : İstanbul’da vapurculuk şirketi ile bütün kabotajın Denizyolları İdaresine geçmesini sağlayan sözleşme imzalandı.

25 Ocak 1937 : ABD’deki Ohio Eyâleti’nin Cincinnati kentinde meydana gelen sel ve su taşkınları, petrol rezervlerinin patlamasına yol açtı, şehir alevler içinde kaldı.

25 Ocak 1939 : Celâl Bayar Hükümeti istifa etti. Yeni Hükümet Refik Saydam Başkanlığında kuruldu.

25 Ocak 1942 : Tayland, Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık’a savaş ilan etti.

25 Ocak 1949 : Şair Behçet Kemal Çağlar, CHP’den istifa etti.

25 Ocak 1949 : İsrail’de ilk seçimler yapıldı. David Ben-Gurion Başbakan oldu.

25 Ocak 1950 : Amerika’da eski bürokrat Alger Hiss, hiçbir kanıt bulunmaksızın, komünist casus olduğu gerekçesiyle, 5 yıl ağır hapis cezasına mahkûm edildi.

25 Ocak 1950 : Şiddetli kış nedeniyle İç Anadolu Bölgesi ve Doğu Anadolu Bölgesi’nde yollar kapandı, Çubuk Barajı dondu.

25 Ocak 1952 : Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı bir genelge yayımladı; 1952-1953 öğrenim yılından itibaren lise eğitimi 4 yıla çıkarılması kararlaştırıldı.

1949 yılında ‘Dördüncü Millî Eğitim Şûrası’nda uzun tartışmalar sonucunda liselerin dört yıla çıkarılması kararı alınmış ancak bu karar, 1952 yılında uygulamaya konabilmiştir. Fakat bu uygulama 1955 yılında tekrar 3 yıla indirilmiştir.

25 Ocak 1952 : Gümrük ve Tekel Bakanı Sıtkı Yırcalı, kibrit tekelinin kalktığını açıkladı; özel sektör kibrit üretebilecek.

25 Ocak 1954 : Ankara’da sıcaklık -30 dereceye düştü; okullar tatil edildi.

25 Ocak 1956 : Kısa adı TEB olan bir sivil toplum kuruluşu Türk Eczacıları Birliği kuruldu.

25 Ocak 1957 : Hindistan, Hindistan, Pakistan ve Çin’in sınırlarında yer alan Keşmir’i kendine ilhak etti.

25 Ocak 1960 : Asker ve siyasetçi Dursun Çiçek, Tokat ili Reşadiye ilçesinde doğdu.

25 Ocak 1962 : Gazeteci Ruşen Çakır, Artvin ili Hopa ilçesinde doğdu.

25 Ocak 1966 : Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) Türkiye’ye Yardım Konsorsiyumu Türkiye’nin dikkatini çekti; enflasyon hızla artıyor.

25 Ocak 1968 : Türk Ordu Futbol Takımı Brüksel’de oynanan maçta Belçika’ı 2-1 yendi ve Dünya şampiyonu oldu.

25 Ocak 1969 : Amerika Birleşik Devletleri ile Kuzey Vietnam arasında barış görüşmelerine Paris’te başlandı.

25 Ocak 1971 : Ugandalı Asker olan İdi Amin, gerçekleştirdiği darbe ile Milton Obote’yi devirdi ve Uganda Devlet Başkanı oldu.

25 Ocak 1974 : Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ile Millî Selamet Partisi (MSP) Hükümet ortaklığı protokolü imzaladı.

25 Ocak 1977 : İstanbul’da bir yıl içinde 510 öğrenci olayı meydana geldi, 13 öğrenci öldü.

25 Ocak 1978 : TİKP Malatya yöneticilerinden Belediye Mühendisi Erhan Bitlisli, MHP’li militanların saldırısı sonucu hayatını kaybetti. 

25 Ocak 1980 : Başbakan Süleyman Demirel’in azınlık Hükümeti’nin görevde olduğu 73 günde politik nedenlerle 497 kişinin öldürüldüğü, 779 kişinin yaralandığı ve 72 soygun olayının yaşanmış olduğu açıklandı.

25 Ocak 1986 : Millî Direniş Hareketi, Uganda’da Tito Okello Hükümeti’ni devirdi.

25 Ocak 1987 : 30 milyon dolara sigortalanan Muhteşem Süleyman Sergisi, Amerika Birleşik Devletleri’nin başkenti Washington’da Ulusal Sanat Müzesi’nde açıldı.

25 Ocak 1988 : Türkiye, Birleşmiş Milletler İşkenceyle Mücadele Sözleşmesi‘ni imzaladı.

25 Ocak 1991 : Bakanlar Kurulu, Kürtçe konuşma ve şarkı söylemeyi serbest bıraktı.

25 Ocak 1991 : ABD ve müttefiklerinin bir hafta süren saldırısı karşısında, Saddam Hüseyin yönetimi Kuveyt’teki petrol kuyularını ateşe verdi ve ham petrolü körfeze boşalttı.

25 Ocak 1993 : 13 yıllık bir CIA çalışanı olan Dr. Lansing H. Bennett ve yanında bulunan Ajans iletişim subayı Frank Darling, CIA’nın Genel Müdürlük binasının ana girişindeki cadde üzerinde kırmızı ışıkta durduğu ve Ajans binasına dönmeyi beklediği sırada silahlı saldırı sonucu vurularak öldürüldü.

25 Ocak 1995 : Rusya, Norveç tarafından fırlatılan bir araştırma roketini Amerika Birleşik Devletleri’nin Trident füzeleriyle karıştırınca az daha bir nükleer karşı saldırı başlatıyordu.

25 Ocak 1996 : Rusya, Avrupa Konseyi’ne üye oldu.

25 Ocak 1996 : Cinayet suçlusu Billy Bailey, ABD’nin Delaware eyaletinde asıldı. Bu olay ABD’de son kez asılarak idam olayı oldu.

25 Ocak 1997 : Yaşar Kemal, Uluslararası Nonino Ödülü’nü İtalya’da düzenlenen bir törenle aldı.

25 Ocak 1999 : Kolombiya’nın batısında 6,0 şiddetinde deprem meydana geldi, en az 1000 kişi öldü.

25 Ocak 2004 : NASA’nın Mars keşif aracı programının parçası olarak, Mars Exploration Rover-B (Mars Keşfi Aracı-B) ya da ‘MER-B’ olarak da adlandırılan Opportunity adlı uzay sondası, Mars yüzeyine indi. Opportunity, 7 Temmuz 2003’te uzaya fırlatılmıştı.

25 Ocak 2005 : San Francisco kenti, meydanlarda, parklarda ve şehrin kamuya ait diğer yerlerinde sigara içmeyi yasakladı. Cezanın bedeli 100 dolar olarak açıklandı.

25 Ocak 2005 : Hindistan’daki bir hac töreni sırasında çıkan izdihamda 258 kişi öldü.

25 Ocak 2006 : Dünyanın en büyük küreselleşme karşıtı eylemlerinden olan Dünya Sosyal Forumu Venezuela’da başladı.

25 Ocak 2006 : Filistin’de düzenlenen genel seçimlerde ilk kez seçimlere katılan İslami Direniş Hareketi Hamas, seçimlerin galibi oldu ve 10 yıllık El Fetih hakimiyetine son verdi. İsmail Haniye, 19 Şubat’ta Başbakan oldu. Ancak İsrail, Hamas Hükümeti ile bütün müzakereleri durdurdu.

25 Ocak 2009 : Gazeteci Orhan Duru (75) hayatını kaybetti.

25 Ocak 2010 : Tiyatro sanatçısı Nedim Doğan hayatını kaybetti.

25 Ocak 2011 : Mısır‘da Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek‘e karşı halk hareketi başladı.

25 Ocak 2015 : Yunanistan’da yapılan genel seçimlerde Syriza (Radikal Sol Koalisyon) Partisi, birinci gelerek Yunanistan’ın yeni iktidarını oluşturdu. Seçimin galibi, Aleksis Çipras liderliğindeki Syriza Partisi oyların yüzde 36,34’ünü aldı.

25 Ocak 2016 : Portekiz’de yapılan seçimlerde oyların yaklaşık yüzde 52’sini alan bağımsız aday Marcelo Rebelo de Sousa ilk turda Portekiz Cumhurbaşkanı seçildi.

25 Ocak 2016 : Besteci- müzisyen Ergüder Yoldaş (77), tedavi gördüğü İzmir’de hayatını kaybetti.

25 Ocak 2018 : Çinli bilim adamları dünyada ilk defa bir maymunu klonladı.

25 Ocak 2021 : Ankara ve Atina, Ege ve Doğu Akdeniz’deki sorunları ele almak için Türkiye-Yunanistan istikşafi görüşmelerin 61. turu İstanbul’da yapılacak.

25 Ocak 2022 : Türkiye’deki tüm OSB’lerde 3 günlük elektrik kısıntısı uygulanmaya başlandı. Bu durum OSB’lerde üretimin durmasına sebep oldu. Geçen hafta sonu BOTAŞ’ın doğalgaz kısıtlamasını duyurmasının hemen ardından Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) de sanayiciye elektrik kısıtlaması uygulayabileceğini açıklamıştı.