Tarihte Bugün: 24 Ocak

24 Ocak 1848 : Kaliforniya’da altın bulundu. Kaliforniya’da El Dorado ilçesine bağlı Coloma beldesi yakınındaki (John Sutter’a ait) Sutter’ın değirmeninde Amerikalı marangoz ve kereste fabrikası işletmecisi James W. Marshall tarafından 24 Ocak 1848 tarihinde altın bulundu. Bu olayın duyulmasıyla Kaliforniya’da altına hücum dönemi başladı.

24 Ocak 1917 : Asker, mühendis, bilim adamı ve aynı zamanda Türkiye’nin ilk jeofizik mühendisi ve ilk jeofizik profesörü Ali Yaramancı, Niğde ilinin Bor ilçesine bağlı Kemerhisar beldesinde doğdu. (ö. 2008)

24 Ocak 1921 : Ankara-Sivas Demiryolu’nun inşasına ilişkin yasa, TBMM’de kabul edildi. Hattın inşası 1930 yılında tamamlandı.

24 Ocak 1921 : İsmet İnönü ve İbrahim Refet Bele öncülüğündeki birliklerce Çerkes Ethem birliklerine harekat düzenlendi. Büyük bir çarpışma yaşanmadan Çerkez Ethem’in birlikleri teslim oldu ve güçleri dağıtıldı.

24 Ocak 1924 : Rusya’da Sankt-Peterburg şehrinin adı, devrimci liderin (Vladimir Lenin) anısına Leningrad olarak değiştirildi.

24 Ocak 1927 : Eczacılar ve eczaneler hakkında kanun Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edildi.

24 Ocak 1938 : İzmir Telefon Şirketi Hükümetçe satın alındı.

24 Ocak 1939 : Şili’deki depremde 28 bin kişi öldü.

24 Ocak 1943 : II. Dünya Savaşı: Franklin D. Roosevelt ve Winston Churchill’in katıldığı Casablanca Konferansı sona erdi.

24 Ocak 1946 : Birleşmiş Milletler, Uluslararası Atom Enerjisi Komisyonu’nu kurdu.

24 Ocak 1946 : Cumhuriyet Halk Partisi Sanat Ödülü’nü 35 Yaş şiiriyle Cahit Sıtkı Tarancı kazandı.

OTUZ BEŞ YAŞ ŞİİRİ

Yaş otuz beş! Yolun yarısı eder.
Dante gibi ortasındayız ömrün.
Delikanlı çağımızdaki cevher,
Yalvarmak yakarmak nafile bugün,
Gözünün yaşına bakmadan gider.

Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
Benim mi Allah’ım bu çizgili yüz?
Ya gözler altındaki mor halkalar?
Neden böyle düşman görünürsünüz,
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?

Zamanla nasıl değişiyor insan!
Hangi resmime baksam ben değilim.
Nerde o günler, o şevk, o heyecan?
Bu güler yüzlü adam ben değilim;
Yalandır kaygısız olduğum yalan.

Hayal meyal şeylerden ilk aşkımız;
Hatırası bile yabancı gelir.
Hayata beraber başladığımız
Dostlarla da yollar ayrıldı bir bir;
Gittikçe artıyor yalnızlığımız.

Gökyüzünün başka rengi de varmış!
Geç farkettim taşın sert olduğunu.
Su insanı boğar, ateş yakarmış!
Her doğan günün bir dert olduğunu,
İnsan bu yaşa gelince anlarmış.

Ayva sarı nar kırmızı sonbahar!
Her yıl biraz daha benimsediğim.
Ne dönüp duruyor havada kuşlar?
Nerden çıktı bu cenaze? ölen kim?
Bu kaçıncı bahçe gördüm tarumar?

N’eylersin ölüm herkesin başında.
Uyudun uyanamadın olacak.
Kimbilir nerde, nasıl, kaç yaşında?
Bir namazlık saltanatın olacak.
Taht misali o musalla taşında.

            CAHİT SITKI TARANCI

24 Ocak 1949 : Behçet Kemal Çağlar, Cumhuriyet Halk Partisi’nden ve milletvekilliğinden istifa etti.

24 Ocak 1955 : Zonguldak’ta, Ereğli Kömür İşletmelerine bağlı Gelik ocağındaki grizu patlamasında 52 madenci öldü, 19 madenci yaralandı.

24 Ocak 1956 : Eskişehir Cezaevi’nde 388 mahkûm ayaklandı.

24 Ocak 1959 : İstanbul Küçükyalı’da Neşe Sineması çöktü; 37 kişi öldü, çok sayıda kişi yaralandı.

24 Ocak 1961 : Yassıada duruşmalarında Başsavcı Altay Ömer Egesel, Adnan Menderes’in idamını istedi.

24 Ocak 1962 : Yazar, romancı ve şair ve edebiyat tarihçisi, siyasetçi ve akademisyen Ahmet Hamdi Tanpınar, geçirdiği kalp krizi sonucunda İstanbul’da 60 yaşında vefât etti. Cenazesi Rumelihisarı Âşiyân Mezarlığı’nda Yahya Kemal’in mezarının yanı başına defnedildi. Mezartaşına meşhûr “Ne İçindeyim Zamanın” şiirinin ilk iki mısrası yazıldı. (d. 23 Haziran 1901)

24 Ocak 1964 : Türk ekonomisinde olumsuz etki yapan ATAŞ grevi, işveren ve sendikanın anlaşmasıyla sona erdi.

24 Ocak 1965 : Birleşik Krallık Başbakanlarından ve 1953 yılında Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Winston Churchill, 91 yaşında inmeden öldü ve Blenheim Palace’a gömüldü. (d. 1874)

24 Ocak 1965 : Alfred Hitchcock tarafından çekilen, senaryosu Joseph Stefano tarafından psikozlu bir katil hakkında yazılan 1960 tarihli korku ve gerilim filmi ‘Sapık’ Türkiye’de vizyona girdi.

24 Ocak 1966 : Hindistan Havayolları’na ait Boeing 707 tipi bir yolcu uçağı, Bombay-New York seferini yaparken İsviçre’nin Cenevre kentine inmeye hazırlandığı sırada, Alp dağlarının Mont Blanc tepelerine çarparak düştü: 117 kişi öldü.

24 Ocak 1967 : Üniversite öğrencileri, Türkiye Millî Talebe Federasyonu’na karşı tutumu protesto ettiler. Ankara’da bir miting düzenlediler. Türkiye Millî Talebe Federasyonu 19 Ocak günü polis tarafından mühürlenmiş, 21 Ocak günü de beş yöneticisi tutuklanmıştı.

24 Ocak 1972 : Mahir Çayan’a dedesinden kalan mirasa sıkıyönetim mahkemesi tarafından el konuldu.

24 Ocak 1972 : İsmet İnönü “Siyasi suçlar için idam olmamalı” dedi ve sıkıyönetimin kaldırılmasını istedi.

24 Ocak 1972 : Guam ormanlarında II. Dünya Savaşı’ndan beri teslim olmamak için saklanan, Japon millî askeri bulundu.

24 Ocak 1973 : TKP/ML-TİKKO kurucularından Ali Haydar Yıldız, Tunceli’nin Çemişgezek ilçesinin Vartinik köyünde askerle girdiği çatışma sonucu öldürüldü. Arkadaşı İbrahim Kaypakkaya ise yaralı olarak kaçtı.

24 Ocak 1975 : 28 bin Sümerbank işçisi ücretlerine yüzde 70 zam aldı. Bir süre önce grev kararı alınan Sümerbank ile Türkiye Tekstil, Örme ve Giyim Sanayi İşçileri Sendikası (TEKSİF) arasında toplu iş sözleşmesi imzalandı.

24 Ocak 1977 : Türk ve Yugoslav yolcularını taşıyan bir otobüs, Üsküp yakınlarında Kumanova nehrine düştü. Kazada 24 kişi öldü, 19 kişi yaralandı.

24 Ocak 1978 : Eurovision elemelerinde yarışan “Biz” adlı şarkı Danıştay kararı ile finalist oldu.

24 Ocak 1978 : Sovyetler Birliği’ne ait nükleer reaktör taşıyan Cosmos 954 adlı uydu Dünya atmosferine girerken yanarak parçalandı. Radyoaktif serpintileri Kanada’nın kuzeybatısına yayıldı. Dağılan parçaların ancak %1’i toplanabildi.

24 Ocak 1980 : Başbakan Süleyman Demirel, Hükümetçe alınan ve 24 Ocak Kararları olarak bilinen ekonomik istikrar programı kamuoyuna açıkladı.

Türk ekonomisinde radikal liberal kararlar alındı. Develüasyon yapıldı. Türk ekonomisi uluslararası şirketlere açıldı. 24 Ocak Kararları, Adalet Partisi Genel Başkanı Süleyman Demirel başkanlığında kurulan 43. Türkiye Hükûmeti tarafından 24 Ocak 1980 tarihinde ekonomik literatüre geçen ve yapısal dönüşümleri içeren ve ekonomik olarak yaşanan istikrarsızlığı gidermek amacıyla hazırlanan ekonomik istikrar programıdır.

Süleyman Demirel, 1979 yılında Başbakanlık Müsteşarlığı’na getirdiği Turgut Özal’a yeni bir ekonomik istikrar programı hazırlama görevi vermiş ve bu program kısa sürede hazırlanmıştı. Karar; 24 Ocak 1980’de kamuoyuna açıklandı

24 Ocak 1980 : Tariş olayları devam ederek Tariş’te çatışmalar sürdü. 22 Ocak 1980’de grev yapan işçilere yönelik  güvenlik güçlerinin TARİŞ işletmelerine girmek istemesi sonucu başlayan olayların devamında 20’si polis biri jandarma 35 kişi yaralandı. 450 öğrenci gözaltına alındı.

24 Ocak 1983 : 1. Ordu ve İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı Cumhuriyet gazetesinin basımı, yayımı ve dağıtımını yasakladı. Nadir Nadi ve Yazıişleri Müdürü Okay Gönensin hakkında dava açıldı.

24 Ocak 1984 : Kişisel bilgisayar üreten Apple Computer Inc.’in bir ürünü Macintosh, kısaca Mac olarak bilinen, Macintosh bilgisayarlar piyasaya sürüldü.

24 Ocak 1986 : 20 Ağustos 1977 tarihinde ABD Voyager programı kapsamında fırlatılan insansız uzay aracı Voyager 2 uydusu, Uranüs’ün 81.500 km yakınından geçti.

24 Ocak 1989 : Amerikalı seri katil ve tecavüzcü Ted Bundy, 1978’de 12 yaşındaki Kimberley Leach’i kaçırıp öldürmek suçundan, Florida’da elektrikli sandalye ile idam edildi.

24 Ocak 1990 : Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi, Türkiye Emlak Bankası’nı 60 milyon dolar ve 34 milyon İsviçre Frangı dolandırdığı iddiasıyla yargılanan iş adamı Kemal Horzum’u 12 yıl 6 ay ağır hapis cezasına çarptırdı. Bankanın iki görevlisine de aynı ceza verildi.

24 Ocak 1993 : Milliyetçi Çalışma Partisi, adını Milliyetçi Hareket Partisi olarak değiştirdi. 

9 Şubat 1969 tarihinde kurulan, Türk-İslam ülküsü ve özellikle milliyetçiliği savunan bir Türk siyasî partisi Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), 12 Eylül 1980 darbesinin ardından kapatılmasının ardından 1985 yılında adını Milliyetçi Çalışma Partisi olarak değiştirmiştir. 1987 referandumundan sonra Türkeş’in siyasi yasağı kalkınca, MHP’nin tarihsel lideri Alpaslan Türkeş, MÇP genel başkanı olmuştur.

27 Aralık 1992’de, 1979 yılındaki delegeleriyle toplanan MÇP Kurultayı, Sadi Somuncuoğlu’nun tüm çabalarına karşın MÇP’nin feshine, 24 Ocak 1993 tarihinde yapılan olağanüstü kongreyle ise partinin adının MHP olarak değiştirilmesine karar vermiştir.

24 Ocak 1993 : Gazeteci yazar Uğur Mumcu (50), uğradığı bombalı saldırı sonucu Ankara’da hayatını kaybetti.  (d. 1942)

24 Ocak 1994 : Türkiye’nin ilk haberleşme ve iletişim uydusu Türksat 1A, fırlatıldıktan 12 dakika 12 saniye sonra okyanusa düştü.

24 Ocak 1997 : Denizbank adına bankacılık lisansı yeniden tanımlanarak üç şube binasıyla satışa çıkartıldı. Çekişmeli bir ihale ile 70 milyon dolar karşılığında Vestel’in de sahibi olan Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Nazif Zorlu’ya Özelleştirme İdaresi’nden lisansı satın almasıyla satıldı.

24 Ocak 2000 : Top Air’e ait bir uçak Ankara’nın Güdül ilçesi civarında düştü, 4 kişi öldü.

24 Ocak 2001 : Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan (49), 4 korumasıyla birlikte uğradığı suikast sonucu şehit oldu.  (d. 1952)

Gaffar Okkan, Diyarbakır Emniyet Müdürü görevi sırasında, Valilik Binası’na makam aracıyla seyir hâlinde iken, Sezâi Karakoç Bulvarı üzerinde Et Balık Kurumu ile Eflatun Park arasında, kimliği belirsiz kişilerce pusuya düşürülerek açılan ateş sonucu 4 koruması ve şoförü ile birlikte olay yerinde 49 yaşında hayatını kaybederek şehit edildi.

Bu cinâyet hâlâ çözülememiş ve fâili meçhul olmakla birlikte, Hizbullah tarafından işlenildiği iddia edilmektedir.

24 Ocak 2004 : NASA’nın Opportunity adlı aracı, ikizi Spirit’ten iki hafta sonra Mars yüzeyine indi.

24 Ocak 2006 : İran’ın güneybatısındaki Ahvaz kentinde meydana gelen iki patlamada 8 kişi öldü, 40’tan fazla kişi de yaralandı.

24 Ocak 2006 : Tiyatro sanatçısı Mümtaz Sevinç (53) hayatını kaybetti.

24 Ocak 2007 : Eski Dışişleri Bakanı İsmail Cem İpekçi (67) hayatını kaybetti. İpekçi, 1974-75 arasında TRT Genel Müdürlüğü yapmıştı. 1997 ile 2002 yılları arasında Türkiye Dışişleri Bakanı olarak görev yapan Türk siyasetçi İsmail Cem, akciğer kanseri tedavisi için yatırıldığı hastanede 66 yaşında vefat etti. (d. 1940)

24 Ocak 2008 : Gaziantep’te, El-Kaide’ye yönelik eş zamanlı on sekiz ayrı operasyonda bir polis öldü, yedi polis ile bir vatandaş yaralandı. Operasyonda, dört kişi ölü ele geçirildi, on dokuz kişi gözaltına alındı.

24 Ocak 2010 : Sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu, Bizimkiler TV dizisindeki “Muhasebeci Ergun” rolüyle ünlenen Erdinç Dinçer, 66 yaşında hayatını kaybetti. (d. 1944)

24 Ocak 2010 : İşadamı ve fotoğraf sanatçısı Şakir Eczacıbaşı (81) hayatını kaybetti. (d. 3 Aralık 1929)

24 Ocak 2011 : Türkiye, İsrail’in Mavi Marmara gemisine saldırısıyla ilgili Birleşmiş Milletler’e sunduğu ara raporda, zararların tazminini istedi.

24 Ocak 2020 : Elazığ Sivrice merkezli 6.8 deprem oldu. Depremde 6 kişi hayatını kaybetti. 250 kişi de yaralandı. Ölü sayısı daha sonra ulaşılanlarla 41’e çıktı.

24 Ocak 2022 : Sinema oyuncusu Fatma Girik (79) hayatını kaybetti. Girik Bodrum’da toprağa verildi.  Yeşilçam’ın usta oyuncusu, senarist, yapımcı ve siyasetçi Fatma Girik, İstanbul’da özel bir hastanede Covid 19’a bağlı zatürre tedavisi gördüğü sırada çoklu organ yetmezliği sonucu 79 yaşında hayatını kaybetti. (d. 12 Aralık 1942)

24 Ocak 2022 : Ünlü oyuncu Ayberk Pekcan 51 yaşında yaşamını yitirdi.. (d. 1970)