Tarihte Bugün: 22 Ocak

22 Ocak 871 : Basing Savaşı: Danimarkalı istilacı Vikingler, Anglosakson Kralı Ethelred of Wessex komutasındaki Anglosaksonları Basing’de yendi.

22 Ocak 1263 : Selefi anlayışın en önemli âlimlerinden, Arap İslâm âlimi İbn Teymiye, Şanlıurfa Harran’da (Miladi 22 Ocak 1263) Hicrî takvime göre 661 yılının 10 Rebiulevvel’inde doğmuştur. (ö. 1328)

22 Ocak 1666 : Hindistan’da kurulmuş olan Babür İmparatorluğu’nun 5. Hükümdarı, genç yaşta ölen eşi Ercümend Bânû Begüm için Taç Mahal’i yaptıran Şah-ı Cihan, 74 yaşında Agra’da hayatını kaybetti. (d. 1592)

22 Ocak 1517 :  Osmanlı Devleti ile Memlûk Sultanlığı arasında Ridaniye Savaşı, 22 Ocak 1517 tarihinde gerçekleşti. Yavuz Sultan Selim (I. Selim) komutasında Osmanlı Ordusu, Ridaniye Savaşı’nda Memluk Ordularını yendi. Bu savaşın ardından, halifelik Osmanlılara geçmiş oldu.

22 Ocak 1580 : 16. yüzyılda namaz vakitlerinin belirlenmesi, kıble yönünün tayin edilmesi ve takvimin hazırlanması için gözlemevi olarak kurulan İstanbul Rasathanesi (Takiyüddin’in Rasathanesi), III. Murat tarafından yıktırıldı.

22 Ocak 1647 : Osmanlı devlet adamı ve Sultan İbrahim döneminde kaptan-ı derya görevi yapan denizci Koca Musa Paşa, Venedik filosu ile yaptığı bir deniz savaşında hayatını kaybetti. Cenazesi Üsküdar’a getirilip defnedildi.

22 Ocak 1842 : Osmanlı Devleti’nde veteriner hekimlik, süvari okullarına bazı veteriner hekimliği dersleri konulması ile ilk kez Baytar Mektebi (Veteriner fakültesi) açıldı.

22 Ocak 1901 : 19. yüzyılda Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallık Kraliçesi, 63 yıl süre ile saltanat sürmüş hükümdar Victoria, 82 yaşında vefat etti. (d. 1819)

22 Ocak 1905 : Birinci Rus devrimi başladı. Kanlı Pazar olarak adlandırılan olaylarda 22 Ocak 1905 günü Çar birliklerinin Kışlık Saray’a dilekçe vermek için yürüyüşe geçen işçilere ateş açmaları sonucu binlerce kişi öldü.

Bunun üzerine ayaklanmalar baş gösterdi ve silahsız insanların üzerine ateş açan Çarlık askerleri 1905 Devrimi’nin ilk kıvılcımını ateşlemiş oldu.

22 Ocak 1930 : Gazi ve Türklük aleyhine yayın yapmaktan dolayı, aylık edebiyat ve magazin dergisi olan Resimli Ay dergisi aleyhine dava açıldı.

22 Ocak 1932 : Kur’an’ın Türkçe tercümesi, ilk kez Hafız Yaşar (Okur) tarafından kalabalık bir cemaatin katılımıyla İstanbul’daki Yerebatan Camii’nde okundu.

Hafız Yaşar Okur, “Euzü besmele” çekerek Yasin Suresi’ni Arapça olarak yarısına kadar okuduktan sonra: “Müşfik ve Rahim olan Allah’ın ismiyle” şeklinde Türkçe olarak besmele çekmiş ve Yasin Suresi’ni Rast Makamında okumuştu. Bundan 8 gün sonra, 30 Ocak 1932 tarihinde ise ilk Türkçe ezan, Hafız Rıfat Bey tarafından Fatih Camii’nde okundu.

22 Ocak 1938 : Türkiye mimarlık tarihinin önemli yapılarından biri olan ve mimar Sedad Hakkı Eldem tarafından tasarlanan Yalova Termal Oteli açıldı.

22 Ocak 1939 : Columbia Üniversitesi’nden bir grup bilim insanı, uranyum atomunu parçalamayı başardı.

22 Ocak 1942 : Türkçe yazım kuralları ve doğru yazım kılavuzu olan İmla Kılavuzu’nun tüm okul ve işyerlerinde kullanılması hakkında genelge yayımlandı.

22 Ocak 1946 : Ampul satışları serbest bırakıldı.

22 Ocak 1946 : İran‘da Mahabat Kürt Cumhuriyeti ilan edildi. Rus işgali sonrası bu kukla yapılanma dağıtıldı. 

22 Ocak 1949 : Çinli devrimci ve siyasetçi Mao Zedung orduları ile Kızıl Ordu Pekin’i aldı.

22 Ocak 1950 : İstanbul grekoromen güreş takımı, İstanbul’da Paris takımını 7-1 yendi.

22 Ocak 1952 : Dünyanın ilk jet yolcu uçağı olan de Havilland Comet, BOAC Havayolu Şirketi’nin filosunda hizmete girdi.

22 Ocak 1953 : Teşkilatlanma amacı “Allah, vatan, tarih, dil, an’ane, sanat, aile, ahlâk, hürriyet ve millî mukaddesat” esaslarına dayanan Türkiye Milliyetçiler Derneği kapatıldı. Derneğin üyesi bulunan Hüseyin Üzmez, 1953 yılında Malatya’da ünlü gazeteci Ahmet Emin Yalman’a suikast düzenlediğinde, dernek hakkında da dava açıldı ve bu nedenle derneğin kapatılmasına karar verildi.

22 Ocak 1957 : İsrail Ordusu Sina Yarımadası’ndan çekilmekle birlikte, Gazze Şeridi’ndeki işgalini sürdürdü.

22 Ocak 1959 : İzmir Toplu Basın Mahkemesi, Demokrat İzmir gazetesi Yazı İşleri Müdürü Şeref Bakşık’a 15 gün, gazetenin sahibi Adnan Düvenci’ye ise, 1 yıl mahkûmiyet cezası verdi.

22 Ocak 1959 : Kadın avukatlar, Refik Erduran’a “Bir Kilo Namus” adlı yapıtı nedeniyle açtıkları davadan vazgeçtiler.

22 Ocak 1965 : Yeni Seçim Kanunu Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edildi. Yeni Seçim Kanunu millî bakiye sistemini ve birleşik oy pusulası kullanımını öngörüyor.

22 Ocak 1969 : Fikir Kulüpleri Federasyonu’nun “Türk Halkına Mektup” başlıklı bildirisi toplatıldı.

22 Ocak 1969 : Teksif Sendikası’na bağlı işçiler, Defterdar Fabrikası’nda grev başlattı.

22 Ocak 1970 : Boeing 747 ilk kez Londra’ya uçtu.

22 Ocak 1972 : Brüksel Antlaşması imzalandı. Bu antlaşmaya göre; Birleşik Krallık (İngiltere), İrlanda, Danimarka ve Norveç, 1 Ocak 1973’ten itibaren Avrupa Ekonomik Topluluğu’na (AET) üye olacaklardı.

22 Ocak 1973 : 12 Mart dönemi Başbakanlarından Nihat Erim, İnsan Hakları Mahkemesi Türkiye Yargıçlığı’na adaydı. Çok tepki görünce adaylıktan çekildi.

22 Ocak 1977 : İstanbul’da Saraçhane-Sultanahmet arasında, 5 bin kişinin katıldığı, “Faşizme Ölüm” yürüyüşü düzenlendi.

22 Ocak 1980 : Tariş olayları: Grev kararı alarak üretimi durduran Tariş işçilerine yönelik güvenlik güçleri arama yapmak için TARİŞ işletmelerine girmek istemesi sonucu; 50 kişi yaralandı, 600 işçi gözaltına alındı. TARİŞ’e bağlı işyerlerinde işçiler direnişe geçti.

Tariş Olayları; İzmir’de gerçekleşen Tariş işçilerinin 1979 seçimleri sonrası kadrolaşma girişimine karşı başlattığı ve kent geneline yayılan büyük direniş ve ayaklanma hareketidir.

Tariş (Tariş İncir, Üzüm, Pamuk ve Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri), Ege Bölgesi’nin incir, üzüm, pamuk, zeytin ve zeytinyağı gibi tarımsal ürünlerini değerlendirmek üzere kurulmuş olan, Türkiye’nin en eski ve en büyük üretim kooperatifidir.

22 Ocak 1980 : Nükleer fizikçi Dr. Andrei Sakharov, SSCB’de ülke içi sürgüne gönderildi.

22 Ocak 1981 : İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı’nca gözaltına alınan Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonu (MİSK) yöneticilerinin tümü serbest bırakıldı.

22 Ocak 1984 : Kullanıcı dostu grafik ara yüzü ve faresi ile bilgisayarı kullanıcılara sevdiren ilk ticari bilgisayar olan Apple Macintosh, ünlü “1984” televizyon reklam kampanyası ile tanıtılmaya başlandı.

22 Ocak 1987 : Türkiye-Yunanistan Uyum Antlaşması, Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) adına parafe edildi.

22 Ocak 1987 : Yüksek Sağlık Şurası, “Tüp Bebek” Yönetmeliği’ni kabul etti ve Yüksek Sağlık Şurası, tüp bebek uygulamasının Türkiye’de de başlatılmasını kararlaştırdı.

22 Ocak 1988 : Nâzım Hikmet’e vatandaşlık haklarının geri verilmesi için kampanya başlatıldı.

22 Ocak 1989 : Sovyetler Birliği’nde ilk kez “Uluslararası Güzellik Yarışması” düzenlendi. Yarışmada Türkiye’yi temsil eden Meltem Hakarar birinci seçildi.

22 Ocak 1990 : Sovyetler Birliği lideri Mihail Gorbaçov, Kızıl Ordu askerlerinin ayaklanmayı bastırmak üzere Azerbaycan’a yollandığını açıkladı.

22 Ocak 1991 : Bir Irak scud füzesi İsrail’e düştü, 3 kişi öldü.

22 Ocak 1996 : 8 Ocak 1996’da İstanbul’da gözaltında işkence yapılarak öldürülen Evrensel gazetesi muhabiri Türk gazeteci Metin Göktepe’yi öldürdükleri iddiasıyla biri Emniyet Amiri 24 polis gözaltına alındı.

22 Ocak 1996 : Özgürlük ve Dayanışma Partisi (ÖDP) kuruldu. Partinin Genel Başkanlığına Kurucu Genel Başkan Doç. Dr. Ufuk Uras seçildi.

22 Ocak 2000 : Ankara 9. Ağır Ceza Mahkemesi, DYP Şanlıurfa Milletvekili Fevzi Şıhanlıoğlu’nun ölümü ile ilgili davada, MHP Milletvekili Cahit Tekelioğlu’nu 2 yıl 9 ay 10 gün ağır hapse mahkûm etti. MHP Milletvekili Mehmet Kundakçı’nın ise beraatine karar verildi.

22 Ocak 2006 : Mersin’de hafif şiddette bir deprem meydana geldi. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü’nden alınan bilgiye göre, saat 16.26’da, merkez üssü Akdeniz’in Mersin açıkları olduğu belirlenen 4 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi.

22 Ocak 2006 : BM Mülteciler Yüksek Komiserliği, Yemen açıklarında kaçakları taşıyan bir teknenin alabora olması sonucu ilk belirlemelere göre 22 kişinin öldüğünü bildirdi.

22 Ocak 2006 : Halkçı Parti (HP)’nin eski Genel Başkanlarından Aydın Güven Gürkan (64) hayatını kaybetti. Gürkan SHP Genel Başkanlığı da yapmıştı. İçel, Antalya ve İzmir’den Milletvekili olan Gürkan, 1995 yılında 3 ay Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da yaptı. 

22 Ocak 2006 : Profesyonel basketbol ligi olan NBA’in şu andaki en iyi oyuncusu olan Kobe Bryant, Toronto Raptors karşısında 81 sayı atarak NBA tarihinin Wilt Chamberlain’den (100) sonra, bir maçta en çok sayı atan oyuncusu oldu.

22 Ocak 2007 : Bağdat’taki bombalı saldırılarda 73 kişi öldü, 138 kişi yaralandı.

22 Ocak 2008 : Ümraniye’de ele geçirilen el bombalarıyla ilgili soruşturmada emekli Tuğgeneral Veli Küçük, avukat Kemal Kerinçsiz, gazeteci Güler Kömürcü, Türk Ortodoks Patrikhanesi Basın ve Halkla İlişkiler Sözcüsü Sevgi Erenerol, Susurluk davası hükümlüsü Sami Hoştan’ın da aralarında bulunduğu 33 kişi gözaltına alındı.

22 Ocak 2013 : Galatasaray Üniversitesi Saray Binası yangını. Ortaköy Çırağan Caddesi üzerinde bulunan Galatasaray Üniversitesi’nin 142 yıllık tarihi ana binasında çıkan yangında pek çok tarihî eser ve kitap ile birlikte binanın büyük bir bölümü yanarak küle dönüp kullanılamaz hâle geldi.

Binanın büyük ölçüde ahşap olması ve rüzgar, söndürme çalışmalarını olumsuz etkiledi. Yangın, itfaiyenin yaklaşık 4.5 saat süren müdahalesinin ardından söndürülebildi. Tarihi binanın büyük bir bölümünü kullanılamaz hale geldi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı uzmanlarının hazırladığı 2 sayfalık raporda yangının nedeni olarak asansörün aşırı ısınan elektrik kabloları ve elektrik kontağından sebep olduğu açıklandı.

22 Ocak 2016 : Yazar eleştirmen Prof. Dr. Tahsin Yücel (83) hayatını kaybetti.

22 Ocak 2016 : Eski CHP Tunceli Milletvekili Kamer Genç (75), hayatını kaybetti. Genç, vasiyeti üzerine tabutuna Türk bayrağı sarıldı ve memleketinde toprağa verildi. . (d. 23 Şubat 1940)

22 Ocak 2017 :  İş adamı ve 22. Gençlerbirliği Spor Kulübü Başkanı İlhan Cavcav, 81 yaşında Ankara’da hayatını kaybetti. (d. 4 Ekim 1935)

22 Ocak 2020 : Yunanistan’da Yeni Demokrasi Partisi (ND) hükümetinin adayı Danıştay Başkanı Aikaterini Sakellaropulu, Yunanistan’ın ilk kadın cumhurbaşkanı oldu.

22 Ocak 2022 : Canlı yayında söylediği atasözü nedeniyle “Cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla hakkında soruşturma açılan ve gözaltına alınan gazeteci Sedef Kabaş için tutuklama kararı verildi.