Tarihte Bugün: 20 Ocak

20 Ocak 1029 : Büyük Selçuklu Devleti’nin 2. Sultanı Türk hükümdar Alp Arslan, doğdu. (ö. 24 Kasım 1072)

20 Ocak 1265 : İngiliz parlamentosu ilk kez toplandı.

20 Ocak 1639 : Osmanlı Devleti 15. Padişahı I. Mustafa, 48 yaşında hayatını kaybetti. Sultan I. Mustafa tahttan indirildikten sonra 15 yıl daha yaşadı. 20 Ocak 1639 günü Topkapı Sarayı’nda geçirdiği bir sara krizi nedeniyle öldüğü sanılmaktadır. (d. 1591)

20 Ocak 1841 : Afyon Savaşları sırasında Hong Kong Adası (Hong Kong’un güneyinde bir ada), Birleşik Krallık’a verildi.

20 Ocak 1861 : Arjantin’in Mendoza şehri, şiddetli bir depremle harabeye döndü.

20 Ocak 1892 : Springfield, Massachusetts’te ilk resmi basketbol maçı oynandı.

20 Ocak 1895 : Bakıma muhtaç kimsesiz, yaşlı ve sakat, kadın-erkek, yoksul ve kimsesiz çocukları korumak için II. Abdülhamit’in fermanı üzerine Okmeydanı’nda 27.000 metrekarelik bir alan üzerine Darülaceze kuruldu. Günümüzde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı olarak hizmet vermektedir.

20 Ocak 1912 : Tiyatro ve sinema oyuncusu, Türk sinemasında bıraktığı etkiyle halk arasında, babacan, tatlı-sert erkek karakterini canlandıran Hulusi Kentmen, doğdu.  (ö. 20 Aralık 1993)

20 Ocak 1915 : Mustafa Kemal, Esat (Bülkat) Paşa komutasındaki 3. Kolordu’ya bağlı olarak Tekirdağ’da teşkil edilecek 19.Tümen Komutanlığı’na atandı.

20 Ocak 1916 : Almanya doğumlu teorik fizikçi Albert Einstein, Genel Görelilik Kuramı’nın Temelleri’ni yayımladı.

Albert Einstein tarafından geliştirilen Genel Görelilik Kuramı; bir kütle çekim kuramıdır. Kütle, içinde bulunduğu uzayın bükülmesine neden olur ve iki nokta arasında hareket eden serbest (üzerine hiçbir kuvvet etki etmeyen) cisimler, aradaki en kısa yolu takip eder.

20 Ocak 1918 : Midilli Kruvazörü, Gökçeada açıklarındaki mayınlara çarparak battı. I. Dünya Savaşı’nın başında, 11 Ağustos 1914’te İngiliz filosunun izlediği Almanların Goeben ve Breslau gemileri Çanakkale Boğazı’ndan geçmiş ve ilkine “Yavuz” ikincisine “Midilli” adı verilmişti.

20 Ocak 1920 : Maraş’ta Fransızlar’a karşı, Maraş Savunması başladı.

20 Ocak 1921: İlk Anayasa kabul edildi. TBMM’nin kuruluşunun ardından 23 maddelik ilk Türkiye anayasasının ilkelerini belirleyen Teşkilatı Esasiye Kanunu kabul edildi. 1921 Anayasası olarak da bilinen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, 20 Kânun-ı Sani 1337 (20 Ocak 1921) tarihinde olan 23 madde ve bir ayrık maddeden oluşan kısa çerçeve anayasa niteliğinde bir belgedir.

20 Ocak 1921 : Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Sovyetler Birliği’ne bağlı olarak kuruldu.

20 Ocak 1923 : Türkiye Büyük Millet Meclisi, gizli oturumunda Elcezire bölgesinde bir İstiklal Mahkemesi kurulması kararı aldı.

20 Ocak 1923 : İsmet Paşa’nın, Lozan’da Yunanlar tarafından yakılmış 26 şehrin listesini sunması.

20 Ocak 1936 : Sinemaların esas filmle beraber bir de “öğretici film” göstermek zorunda olduğuna ilişkin yasa çıktı.

20 Ocak 1936  : Ankara‘da Endüstri Kongresi toplandı. İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı esasları kabul edildi 

20 Ocak 1936 : VIII. Edward Birleşik Krallık Hükümdarı oldu. Daha bir yılı doldurmadan 10 Aralık 1936’da kendi isteği ile tahtı bırakacaktır.

20 Ocak 1942 : Askerlik süresi üç (3) yıla çıkarıldı.

20 Ocak 1945 : Birleşik Krallık’ta eğitimini tamamlayan 50 Türk öğrenciye pilotluk brövesi verildi.

20 Ocak 1950 : Kiraların serbest bırakılması kararlaştırıldı.

20 Ocak 1952 : Savunma Bakanlığı, Kore’de 34 subay, 46 astsubay ve bin 252 erin şehit olduğunu açıkladı. 

20 Ocak 1953 : General Eisenhower, Amerika Birleşik Devletleri’nin 34. Başkanı olarak göreve başladı.

20 Ocak 1956 : Yaşar Kemal, “İnce Memed” romanıyla Varlık Dergisi Roman Armağanı’nı kazandı.

20 Ocak 1961 : Londra Konferansı’nda Kıbrıslı Rumlar, “federal yönetim” tezini reddetti. Bunun üzerine Kıbrıs Türk toplumu temsilcileri konferanstan çekildi.

20 Ocak 1961 : Günümüzde bilinen adıyla Fatih/İstanbul’da bulunan Fatih Reşat Nuri Sahnesi olan, Saraçhane Tiyatrosu açıldı. İlk oyun Cevat Fehmi Başkut’un “Hacıyatmaz” oyunu oldu.

20 Ocak 1961 : John F. Kennedy, Amerika Birleşik Devletleri’nin 35. Başkanı olarak göreve başladı.

20 Ocak 1963 : 21-25 Ocak’ta şiddetli soğuklar, Türkiye’nin her yanını etkiledi. Elektrikler ve sular kesildi, trenler yollarda kaldı. Uludağ’da kar kalınlığı 25 metreye ulaştı.

20 Ocak 1967 : Uluslararası Las Vegas Maratonu’nda 2 saat, 23 dakika, 3 saniye derecesiyle İsmail Akçay ikinci oldu.

20 Ocak 1968 : Türkiye, Yunanistan’daki askeri rejimi tanıyan ilk ülke oldu.

20 Ocak 1971 : Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Akademik Konsey’in kararıyla süresiz kapatıldı. Yurtlar baskınından beri kapalı olan üniversite, 26 Temmuz 1971 tarihinde tekrar açılmıştır.

20 Ocak 1973 : Cemal Madanoğlu ve 31 kişi hakkında ‘Anayasayı ıskat‘tan dava açıldı. Dava açılanlar arasında Doğan Avcıoğlu, İlhan Selçuk ve İlhami Soysal da var.

20 Ocak 1975 : Tüm Memurlar Birleşme ve Dayanışma Derneği (Tüm-Der) kuruldu.

20 Ocak 1975 : Ermeni ASALA terör örgütü kuruldu.  ASALA örgütü Lübnan İç Savaşı esnasında, Beyrut şehrinde, sempatizan Filistin Halk Kurtuluş Cephesi’nin yardımı ile Agop Agopyan tarafından kuruldu. 1980-1990 yıllarında ABD’nin terör örgütü listesinde de yer alan ASALA; Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia tamlamasının kısaltmasıdır.

Agopyan’a göre, örgütün temel amaçları Ermeni ilkesinin dünya kamuoyuna tanıtılması ve yurtdışı Ermeni toplumunda milliyetçi duygunun yükseltilmesi olmuştur.

20 Ocak 1981 : İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi, 223 Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu üyesinin tutuklanmasına karar verdi.

20 Ocak 1981 : İran, 444 gündür rehin tutulan 52 Amerikalının serbest bırakıldığını açıkladı. Haber, Ronald Reagan’ın Amerika Birleşik Devletleri Başkanlığı koltuğunu Jimmy Carter’dan devralmasından birkaç dakika sonra geldi.

20 Ocak 1986 : Demokratik Sol Parti ile Sosyaldemokrat Halkçı Parti arasında yapılan “solda birlik” görüşmeleri kesildi. Demokratik Sol Parti Genel Başkanı Rahşan Ecevit, “Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) ile yollarımız ayrıldı” dedi.

20 Ocak 1986 : Birleşik Krallık ve Fransa, Manş Tüneli planlarını açıkladılar. Manş Tüneli, İngiltere ile Fransa’yı denizden birbirine bağlayan Fransa ve İngiltere ortak yapımı bir demir yolu tünelidir.

20 Ocak 1988 : Mehmet Ali Aybar ile Aziz Nesin hakkında 15’er yıla kadar hapis cezası istendi. Gerekçe, 2000’e Doğru dergisine Kürt sorunu konusunda yaptıkları açıklamalardı.

20 Ocak 1989 : George H.W. Bush, Amerika Birleşik Devletleri’nin 41. Başkanı olarak göreve başladı.

20 Ocak 1989 : Samsunspor faciası. Samsunspor kafilesini Malatya deplasmanına götüren kulüp otobüsü, Havza yakınlarında kötü hava koşulları nedeniyle kaza yaptı. Kaza sonucu futbolcular Muzaffer Badalıoğlu, Mete Adanır, Zoran Tomic, antrenör Nuri Asan ve şoför Asım Özkan hayatını kaybetti.

20 Ocak 1989 : İşadamı Asil Nadir, Günaydın ve Güneş gazetelerini satın aldı.

20 Ocak 1990 : Ermenistan ve Azerbaycan arasında çıkan gerginlik üzerine bölgede sıkıyönetim ilan eden Sovyetler Birliği yönetimi, askeri birliklerini Bakü‘ye soktu. Çıkan olaylarda 132 kişi hayatını kaybetti. 

20 Ocak 1990 : Kara Ocak: 19 Ocak’ı 20 Ocak’a bağlayan gece Sovyetler Birliği Ordusu tarafından Azerbaycan SSC’nin başkenti Bakü’ye girmesiyle gerçekleştirilen katliamda143 kişi hayatını kaybetti. Sovyet birlikleri, 20 Ocak 1990’da Ermenileri korumak iddiası ile Bakü’ye giderek 143 kişiyi öldürdü.

Bu katliama “Kara Ocak” denmesinin asıl nedeni ise Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti talepleri doğrultusunda, Ermenilerin artan toprak talepleri karşısında büyük bir Azeri kitlesi tepki göstermiş ve “Ermeniler Dışarı” sloganları atarak yürüyüşler tertiplemişlerdi. Buna misilleme olarak Ermenistan’da yaşayan çok sayıda Azeri kovulmuştu.

20 Ocak 1992 : Göktuğ Grup bünyesinde Türkiye’nin ikinci özel televizyon kanalı olan Flash TV yayın hayatına başladı. Flash TV, 1992-2019 yılları arasında yayın hayatını sürdürmüştür. (1 Mart 2019 tarihinde kanal kapanmıştır.) Kanal daha sonra Flash Haber adıyla yeniden açılmış ve açılmasından 2 yıl sonra satılmıştır.

20 Ocak 1993 : Anayasa Mahkemesi dini bayramlarda Bayram dışında gazete çıkarılmasını yasaklayan yasayı iptal etti. 

20 Ocak 1993 : Meclis Anavatan Partisi (ANAP) döneminin iki bakanı Safa Giray ile Cengiz Altınkaya’nın Yüce Divan’a verilmesini kararlaştırdı.

20 Ocak 1993 : Bill Clinton, Amerika Birleşik Devletleri’nin 42. Başkanı olarak göreve başladı.

20 Ocak 1995 : Tokyo Metrosu’na sarin gazı saldırısı düzenlendi. Saldırıda 12 kişi öldü, 1300 kişi de yaralandı.

20 Ocak 1995 : Yeraltı dünyasının ünlü ismi Dündar Kılıç’ın kızı ve Alaattin Çakıcı’nın eski eşi Uğur Kılıç Uludağ’da öldürüldü. Uğur Kılıç, Engin Civan davasında yaptığı açıklamalarla Özal ailesini suçlamıştı. Kılıç’ı öldüren Abdurrahman Keskin yakalandı ve Uğur Kılıç’ı öldürmesi karşılığında Alaattin Çakıcı’dan 50 milyon lira aldığını söyledi.

20 Ocak 1996 : Filistin’de ilk kez Devlet Başkanlığı seçimleri yapıldı. Yaser Arafat Devlet Başkanı seçildi.

20 Ocak 1997 : Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD), “Demokratik standartların yükseltilmesi paketi”ni Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ile Genelkurmay Başkanlığına sundu. TÜSİAD raporda Kürtçe eğitimin serbest bırakılmasını da öneriyordu.

20 Ocak 2000 : Yargıtay, gazeteci Metin Göktepe’yi gözaltında öldürdükleri gerekçesiyle 7 yıl 6’şar ay ağır hapis cezasına çarptırılan 6 sanık polisten 5’inin cezasını onadı, sanıklardan Emniyet Amiri Seydi Battal Köse’nin cezasını ise esastan bozdu.

20 Ocak 2001 : George W. Bush, Amerika Birleşik Devletleri’nin 43. Başkanı olarak göreve başladı.

20 Ocak 2002 : Trabzonspor – Beşiktaş maçında, Beşiktaş’ın 5-0’lık galibiyeti sonucu Hüseyin Avni Aker Stadyumu’nda kavgalar çıktı, yaralanmalar oldu ve Trabzonspor taraftarı tarafından tribün koltukları sökülüp yakıldı. Maç sonrası Hüseyin Avni Aker Stadyumu’nda maddi ve manevi büyük hasarlar meydana geldi.

20 Ocak 2003 : Merkezî Nüfus İdare Sistemi (MERNİS) hizmete girdi.

MERNİS; İçişleri Bakanlığı’na bağlı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nce yürütülen ve 2002 yılında uygulamaya alınabilen merkezî nüfus bilgileri düzenlemesidir.

MERNİS projesi; bütün Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına bilgisayar ortamında 11 haneli sayıdan oluşan bir sayısal kişi kimlik atamasına dayanan ve adına Vatandaşlık Numarası denilen uygulama bu projenin vatandaşa yansıyan ve bilinen yanıdır. Projeye başlandığı 1960’lı yıllardan bu yana sistem veritabanına girilen ölü ve sağ kişi sayısı 120 milyonu geçmiş bulunmaktadır.

20 Ocak 2004 : Şanlıurfalı gazelhan, sıra gecesi geleneğinin önemli ustalarından Kazancı Bedih (Bedih Yoluk) ve eşi, 20 Ocak 2004’te Şanlıurfa’daki evlerinde uyudukları esnada, katalitik sobadan sızan gazdan zehirlenerek hayatlarını kaybettiler. (d. 1929)

20 Ocak 2006 : Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Mehmet Ali Ağca’nın tahliyesine ilişkin Kartal 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararını bozdu. Ağca, Yargıtay’ın kararı doğrultusunda Kartal’da bulunduğu yerden alınarak, Kartal H Tipi Cezaevi’ne konuldu.

20 Ocak 2007 : 19 Ocak 2007’de İstanbul Şişli’de Agos Gazetesi’nin çıkışında, uğradığı silahlı saldırıda Hrant Dink’in öldürülmesi olayının zanlısı Ogün Samast, Samsun’da yakalandı.

20 Ocak 2008 : ABD drama televizyon dizisi, Vince Gilligan tarafından senaryosu kaleme alınan Breaking Bad TV dizisinin ilk bölümü 20 Ocak 2008’de yayınlandı. İlk başta 2 sezon olarak tasarlanan Breaking Bad, gördüğü ilgi sonrası 5 sezona uzatılmış ve 29 Eylül 2013’te son bölümü yayınlanarak final yapmıştı.

Breaking Bad dizisi, TV dünyasının en prestijli sitesi olan İMDB’de 9,5 ve üstü puan ortalamasıyla daha önce hiçbir dizi ve sinema filminin ulaşamadığı bir başarıya imza atmıştır.

20 Ocak 2009 : Barack Obama Amerika Birleşik Devletleri’nin 44. Başkanı olarak göreve başladı.

20 Ocak 2013 : Gazeteci Sadun Tanju hayatını kaybetti. 

20 Ocak 2017 : Cumhuriyetçi Parti’nin adayı olan Donald Trump, Amerika Birleşik Devletleri’nin 45. Başkanı olarak göreve başladı.

20 Ocak 2018 : Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ve Suriye Millî Ordusu (SMO) grupları tarafından Suriye’nin Halep ilinin Afrin ilçesi ile Azez ilçesine bağlı Tel Rıf’at kentine yönelik “Zeytin Dalı Harekâtı” başladı.

Türk Silahlı Kuvvetleri yaptığı yazılı açıklamada Suriye-Türkiye sınırında ve bölgede istikrarı sağlamak, Afrin’deki PKK, KCK, PYD-YPG ve Irak ve DEAŞ terör örgütü mensuplarını etkisiz hâle getirmek ve bölge halkının bunların baskı ve zulmünden kurtarmak amacıyla “Zeytin Dalı Harekâtı” adlı askerî operasyonun 20 Ocak 2018’de yerel saatte 17:00’de başlatıldığını duyurdu.

20 Ocak 2020 : TEMA Vakfı kurucusu Hayrettin Karaca (98) hayatını kaybetti. (d. 4 Nisan 1922)

20 Ocak 2021 : Demokrat Parti’nin adayı olan Joe Biden, Amerika Birleşik Devletleri’nin 46. Başkanı olarak göreve başladı. ABD’nin yeni Başkan Yardımcısı Kamala Harris, Kongre’deki törende yemin ederek ülkenin hem ilk kadın hem ilk siyahi başkan yardımcısı oldu.