Tarihte Bugün: 13 Ocak

13 Ocak 1610 : İtalyan astronom, fizikçi Galileo Galilei, Jüpiter’in 4. uydusu Callisto’yu keşfetti.

13 Ocak 1854 : Amerikalı Anthony Faas, ses çıkaran havalı çalgı aleti olan akordiyonun patentini aldı.

13 Ocak 1863 : Kelime anlamı “üniversite” olan Darülfünun, Kimyager Derviş Paşa’nın verdiği halka açık fizik dersi ile eğitim hayatına başladı.

13 Ocak 1888 : Amerika Birleşik Devletleri Washington’da National Geographic Cemiyeti (National Geographic Society) otuz üç kişi tarafından; “Coğrafi bilgiyi arttırmak amaçlı bir cemiyet kurmak” amacıyla kuruldu.

13 Ocak 1920 : İşgali protesto amacıyla yapılan Sultanahmet Meydanı mitingine 150 bin kişi katıldı.

13 Ocak 1925 : Kurtuluş Savaşı komutanlarından Halit Paşa, TBMM’de Ali Çetinkaya’nın tabancasından çıkan kaza kurşunuyla hayatını kaybetti. 

13 Ocak 1928 : Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğrenci Derneği’nin toplantısında, “Türkiye’de Türkçeden başka lisan konuşulamaz” kararı alındı.

13 Ocak 1931 : Japon Prensi Takamutsu, Türkiye’ye geldi.

13 Ocak 1942 : Türkiye II. Dünya Savaşı’na girmediği halde savaş çıkma ihtimaline karşı erkek nüfusun büyük bir bölümünün silah altına alınması ülkedeki buğday üretimini düşürdü. Bu nedenle un tüketimini kontrol altına almak için ekmek karnesi uygulamasına karar verildi ve 13 Ocak 1942 tarihinde Ekmek Karnesi uygulamasına başlandı.

13 Ocak 1943 : Maarif Vekaleti’ne bağlı olmak üzere, 4357 sayılı kanun ile İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı (İlksan) kuruldu.

13 Ocak 1944 : Ankara Ağır Ceza Mahkemesi Sabri Yoldaş Başkanlığında 29 Nisan 1943’te açılan “Refah faciası” davası 13 Ocak 1944’de sona erdi. Amiral Mehmet Ali Ülgen ve bütün sanıklar beraat etti.

Refah Faciası olayı kısaca, Türkiye 2. Dünya Savaşı’ndan önce İngiltere’den sipariş etmiş olduğu denizaltıları teslim almakla görevli olan personeli taşıyan “Refah” şilebinin 23 Haziran 1941 de batırılması olayıdır. Mısır‘a giden Askeri personelin ve sivillerin olduğu “refah” gemisi Kıbrıs dolaylarında kimliği belirsiz bir denizaltıca batırıldı; 168 kişi öldü, 32 kişi kurtuldu.

13 Ocak 1951 : TKP Tutuklamaları başladı. 

13 Ocak 1953 : Mareşal Josip Broz Tito, Yugoslavya devlet başkanı seçildi. Tito Yugoslavya kurtuluş savaşının da önderiydi. 

13 Ocak 1956 : Adnan Menderes ve Namık Gedik hakkında 6-7 Eylül Olayları nedeniyle soruşturma açılmasını isteyen önerge reddedildi.

13 Ocak 1957 : ABD merkezli bir Amerikan oyuncak şirketi Wham-O Şirketi, ilk frizbi‘yi üretti.

13 Ocak 1958 : Amerika Birleşik Devletleri, uzay uydusu Explorer 1’i fırlattı.

13 Ocak 1959 : Kadın avukatlar Refik Erduran aleyhine dava açtı. Erduran’ın “Bir Kilo Namus” adlı özel tiyatro gösterisinde kadınların şeref ve onurlarının zedelendiğini ileri sürdüler.

13 Ocak 1966 : Hürriyet gazetesi, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Lyndon Johnson’un, eski Başbakan İsmet İnönü’ye yazdığı mektuba ilişkin, gazeteci Cüneyt Arcayürek’in haberini yayımladı. Mektup ve İnönü’nün cevabi mektubu, 14 Ocak’ta TBMM’de görüşüldükten sonra, 15 Ocak’ta kamuoyuna açıklandı. Bu mektup 1964’teki Kıbrıs bunalımı sırasında yazılmıştı ve Lyndon Johnson mektubunda, Türkiye’nin Kıbrıs’a müdahale etmemesini istemişti.

13 Ocak 1968 : Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı İsmet İnönü, Türkiye İşçi Partisi’ne (TİP) çattı; “Şimdi kalkmışlar kalkınma, plan, yabancı sermaye, petrol geleceği ve antiemperyalist mücadele hakkında bizimle doğru yön yarışması yapmak istiyorlar” dedi.

13 Ocak 1969 : Devekuşu Kabare Tiyatrosu, “Bir Şehr-i İstanbul Ki” oyununu sahneye koydu.

13 Ocak 1970 : Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS) yöneticisi, Fakir Baykurt, Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı tarafından açığa alındı.

13 Ocak 1973 : Yazar eleştirmen Sabahattin Eyüpoğlu (65) hayatını kaybetti. 13 Ocak 1982 : Air Florida Havayolu Şirketi’ne ait bir Boeing 737 tipi bir yolcu uçağı, kalkıştan hemen sonra, ABD Washington’daki 14. Cadde köprüsüne çarptı ve daha sonra Potomac nehrine düştü: 78 kişi öldü.

13 Ocak 1986 : İşkence yapanlara verilen cezaların arttırılması ve sorgu sırasında sanık avukatlarının da hazır bulunmasını öngören yasa önerisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde reddedildi.

13 Ocak 1986 : Savunma sanayinin geliştirilmesi ve TSK’nın modernizasyonu amacıyla Savunma Sanayi Müsteşarlığı kuruldu.

13 Ocak 1990 : Adıyaman ve Şanlıurfa illeri arasında, Fırat Nehri üzerinde kurulan, enerji ve sulama amaçlı Atatürk Barajı’nda su tutulmaya başlandı.

13 Ocak 1990 : Amerika Birleşik Devletleri’nin ilk zenci valisi L. Douglas Wilder, Virjinya’da görevine başladı.

13 Ocak 1992 : Japonya, II. Dünya Savaşı sırasında Japon askerlerinin, on binlerce Koreli kadını seks kölesi olmaya zorlamalarından ötürü özür diledi.

13 Ocak 1993 : Irak’a karşı başlatılan ikinci harekata, İncirlik Üssü’nden kalkan “Çekiç Güç” uçakları da katıldı.

13 Ocak 1993 : Samanyolu TV kuruldu. 2016 Türkiye askerî darbe girişimi sonrasında çıkartılan OHAL yasası kapsamında 30 Nisan 2016 gecesi kanal kapatıldı, yayın hayatına son verildi.

13 Ocak 1994 : Ankara’da Türkiye Organ Nakli ve Yanık Tedavi Vakfı ile Haberal Eğitim Vakfı tarafından, Türkiye’nin ilk vakıf üniversitelerinden biri olan Başkent Üniversitesi kuruldu.

13 Ocak 1994 : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan adayı Bedrettin Dalan, “Dolmabahçe Sarayı sanat adına bir rezalettir ve mimarı Ermeni Balyan Usta’dır” dedi. Dalan’ın bu sözlerine Mimarlar Odası tepki gösterdi.

13 Ocak 2001 : Orta Amerika’da yer alan El Salvador’da 7,6 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Şiddetli depremde 840 kişi öldü.

13 Ocak 2005 : Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan ile 5 polis memuru dahil 13 kişinin öldürülmesi, çok sayıda kişinin yaralanması olaylarına katıldığı iddiasıyla yargılanan Hizbullah üyesi Mehmet Fidancı, müebbet hapse mahkûm edildi.

Gaffar Okkan; Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü görevinde iken 24 Ocak 2001 günü makâmından Valilik Binası’na makam aracıyla seyir hâlinde iken, kimliği belirsiz kişilerce pusuya düşürülerek açılan ateş sonucu olay yerinde hayatını kaybetmişti.

13 Ocak 2007 : Dünyanın ilk tüp bebeği olarak 1978’de sezaryenle dünyaya getirilen Louise Brown, doğal yoldan doğum yaptı.

13 Ocak 2007 : Japonya’nın kuzeyinde, Büyük Okyanus’ta 8,3 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi.

13 Ocak 2010 : Gazeteci, yazar ve televizyon programcısı Hulki Cevizoğlu, DSHP (Demokratik Sol Halk Partisi) Genel Başkanlığından istifa etti.

13 Ocak 2012 : KKTC 1. Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş (88), hastanede hayatını kaybetti. 17 Ocak günü devlet töreniyle Cumhuriyet Parkı‘nda toprağa verildi.(d. 1924)

13 Ocak 2012 : Fenerbahçe futbol takımının efsane oyuncusu Lefter Küçükandonyadis (D: 22 Aralık 1925)  hayatını kaybetti. 

13 Ocak 2021 : Amerika Birleşik Devletleri’nde cinayetten hüküm giyen Lisa Montgomery adındaki mahkum, Yüksek Mahkeme’nin onay vermesinin ardından yaklaşık 70 yıl sonra idam edilen ilk kadın mahkum oldu.

13 Ocak 2014 : Tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu yazar Kemal Bekir hayatını kaybetti. 

13 Ocak 2021 : Uber’e erişim engeli Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) bağlı faaliyet gösteren Erişim Sağlayıcıları Birliği (ESB) tarafından resmen kaldırıldı. Uber, sarı taksilere aracılık hizmeti verebilecek ancak özel araçlara bu hizmeti veremeyecek.

Amerika menşeli özel ulaşım şirketi UBER, 16 Ekim 2019 tarihinde İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi kararıyla faaliyetleri Türkiye’de durdurulmuş ve internet sitesine erişim engeli getirilmişti.  Mahkeme, 24 Aralık 2020 tarihinde erişim engeli kararını kaldırmıştı.

13 Ocak 2021 : Koronavirüs aşısı ilk olarak Sağlık Bakanı ve Sağlık Kurulu üyelerine törenle vuruldu. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Çin’den alınan CoronaVac aşısına onay vermesinin ardından, Ankara Şehir Hastanesinde Sağlık Bakanı Fahrettin Koca ve Koronavirüs Bilim Kurulu üyeleri canlı yayında aşı oldular. Türkiye’de ise aşılama programı yarın başlayacak.

13 Ocak 2021 : ABD Temsilciler Meclisi’nde Başkan Donald Trump’ın azil oylaması başladı. Meclis’in Trump’ı azletmesi halinde, Senato’da suçlu olup olmadığına yönelik bir yargılama gerçekleştirilecek ve oylama yapılacak.