Tarihte Bugün: 10 Aralık

Nobel Ödül Günü

Uluslararası Hayvan Hakları Günü

Dünya İnsan Hakları Günü

10 Aralık 1198:– Endülüslü-Arap felsefeci, hekim, fıkıhçı, matematikçi ve tıp uzmanı İbn Rüşt  öldü. (d. 1126)

10 Aralık 1817 : Mississippi, Amerika Birleşik Devletleri’nin 20. Eyaleti olarak birliğe katıldı.

10 Aralık 1863 : Dünyanın en eski yeraltı ulaşım sistemi olarak bilinen Londra metrosu, Birleşik Krallık’ın başkenti Londra açıldı.

10 Aralık 1877 : Osmanlı Rus Savaşı – Dördüncü Plevne Muharebesi. Plevne’nin düşmesi; Gazi Osman Paşa komutasındaki Osmanlı Devleti’nin Rusların elinden aldığı Plevne’yi, Rus ordusu 5 aydır süren kuşatma sonrası geri aldı.

10 Aralık 1896 : İsveçli kimyager ve mühendis, dinamitin mucidi Alfred Bernhard Nobel, İtalya San Remo’da beyin kanaması sonucu 63 yaşında hayatını kaybetti. (d. 21 Ekim 1833) Vasiyetiyle Nobel Ödülleri’ni başlatmıştır.

10 Aralık 1898 : İspanyol-Amerikan Savaşı sonrası Küba, İspanya’dan bağımsızlığını kazandı.

10 Aralık 1901 : İlk Nobel ödülü verildi.  Fransız şair Sully Prudhomme, çok nadir bulunan zeka ve duygusallığın kaliteli kombinasyonu, artistik mükemmelliği ve yüksek idealizmin kanıtları bulunan kendine has şiirsel kompozisyonu nedeniyle 1901 Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı. Nobel ödülleri her yıl Alferd Nobel’in ölüm yıldönümü ve Dünya İnsan Hakları Günü olan 10 Aralık’ta verilir.

10 Aralık 1902 : Mısır’da Nil nehri üzerinde inşa edilen Aswan Barajı hizmete girdi.

10 Aralık 1906 : Theodore Roosevelt, Rus-Japon Savaşı’nın sona ermesinde oynadığı arabuluculuk rolünden dolayı, Nobel Barış Ödülü’nü alan ilk Amerikalı oldu.

10 Aralık 1923 : İrlandalı şair William Butler Yeats, Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1927 : Fransız filozof Henri Bergson, Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1929 : Alman yazar Thomas Mann, Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1937 : “Abdülaziz’in bayındır kıldığı kent” anlamına gelen Ma’muretülaziz ya da kısaca Elaziz şehrinin adı, Elâzığ olarak değiştirildi.

10 Aralık 1941 : Malaya açıklarında Prince of Wales ve Repulse olmak üzere Kraliyet Donanmasına ait iki zırhlı, Japon İmparatorluk Deniz Kuvvetleri’ne bağlı torpido bombardıman uçakları tarafından batırıldı.

10 Aralık 1948 : Birleşmiş Milletler Meclisi, İnsan Hakları Bildirgesi’ni kabul etti. Türkiye’de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’ne kabul oyu verdi. 10 Aralık 1948’den bu yana her 10 Aralık günü İnsan Hakları Günü olarak kutlanmaktadır.

10 Aralık 1956 : Macaristan’da çatışmalar başladı ve sıkıyönetim ilan edildi.

10 Aralık 1957 : Sinema ve dizi oyuncusu, film yapımcısı ve karikatürist Hasan Kaçan, Kayseri’de doğdu.

10 Aralık 1963 : Zanzibar Sultanlığı, Birleşik Krallık’tan bağımsızlığını kazandı. 26 Nisan 1964’te Tanzanya ile birleşmiştir.

10 Aralık 1964 : Afrikalı-Amerikalı Baptist papaz ve Amerikan yurttaş hakları hareketi önderi Martin Luther King, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1970 : Rus yazar Aleksandr Soljenitsin, Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1971 : Aralarında Türkiye İşçi Partisi Genel Sekreteri Tarık Ziya Ekinci’nin de bulunduğu, 26 sanıklı Devrimci Doğu Kültür Ocakları davasına Diyarbakır’da başlandı.

10 Aralık 1975 : Rus bilim insanı Andrey Saharov, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1977 : Uluslararası Af Örgütü, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1977 : İstanbul Toptaşı Cezaevi’nden 9 siyasi tutuklu kaçtı.

10 Aralık 1978 : Enver Sedat ve Menahem Begin, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1979 : Rahibe Teresa, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1979 : Daha önce görevden alınan Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü Gürer Aykal’ın yerine, İsmet Kurt’un atanması üzerine, Devlet Opera ve Balesi çalışanları Carmina Burana’nın sahnelenmesine katılmama kararı aldı. İsmet Kurt, iki gün sonra istifa etti.

10 Aralık 1983 : Arjantin’de askeri rejim sona erdi; Arjantin’in 8 yıldan sonra ilk sivil Başkanı, Raul Alfonsin oldu.

10 Aralık 1983 : Polonyalı Dayanışma Sendikası lideri Lech Walesa, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1984 : Güney Afrikalı Piskopos Desmond Tutu, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1987 : İnsan Hakları Derneği, “Genel Af ve Ölüm Cezalarının Kaldırılması” talepli 130 bin imzalı dilekçeyi, Meclis Genel Sekreterliği’ne sundu.

10 Aralık 1987 : Sedat Simavi Basın Ödülü, Uğur Mumcu’ya verildi.

10 Aralık 1988 : Türkiye’de ilk karaciğer nakli ameliyatı yapıldı. Ameliyatı, Ankara Hacettepe Üniversitesi’nden Prof.Dr. Mehmet Haberal gerçekleştirdi.

10 Aralık 1988 : Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in veto ettiği öğrenci affı yasası, Meclis’te tekrar kabul edildi. Yasa, üniversitelerde başörtüsüne izin veriyordu.

10 Aralık 1988 : Mısırlı Necip Mahfuz, Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 1993 : Güvenlik kuvvetleri Özgür Gündem gazetesinin İstanbul Kadırga’daki merkezini bastı ve tüm çalışanları gözaltına aldı.

10 Aralık 1994 : Yaser Arafat, Şimon Perez ve Yitzhak Rabin, Nobel Barış Ödülü’nü aldılar.

10 Aralık 2002 : Stanford Üniversitesi, insan embriyosu klonlayacağını açıkladı.

10 Aralık 2002 : Eski Amerikan Başkanı Jimmy Carter, 1970’lerde Ortadoğu‘da sürdürdüğü diplomatik arabuluculuklarından dolayı, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.

10 Aralık 2002 : Kuzey Kore’den gelen Scud füzeleri taşıyan bir gemi, Umman denizinde İspanyol Donanması tarafından durduruldu.

10 Aralık 2002 : Siyasi yasaklı olması nedeniyle Meclis’e giremeyen AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Washington’a giderek, ABD Başkanı George Bush ile görüştü.

10 Aralık 2003 : İranlı Shirin Ebadi, Nobel Barış Ödülü’nü alan ilk Müslüman kadın oldu.

10 Aralık 2005 : 10 Aralık Hareketi, Erdal İnönü, Altan Öymen, Burhan Şenatalar, Erol Katırcıoğlu ve Fuat Keyman’nın da aralarında bulunduğu bir grup tarafından ilk çalışma toplantısını İstanbul Dedeman Oteli’nde gerçekleştirdi.

10 Aralık 2007 :  İktisatçı, akademisyen ve eğitimci Prof. Dr. Sabahattin Zaim, 81 yaşında İstanbul’da tedavi gördüğü hastanede vefat etti. (d. 1926)

10 Aralık 2007 : Yazar Erhan Bener hayatını kaybetti. 

10 Aralık 2016 : İstanbul Beşiktaş’ta polise yönelik yapılan bombalı ve canlı bomba eyleminde 39’u polis, 7’si vatandaş olmak üzere toplam 46 kişi hayatını kaybetti.155 kişi de yaralandı. Saldırıyı PKK‘nın yan kolu TAK‘ın üstlendiği açıklandı. Saldırının Türkiye‘nin Suriye’deki operasyonlarının önemli bir aşamaya (Halep ve El Bab alınmak üzere) gelmesine denk gelmesi anlamlı bulundu. 

10 Aralık 2020 : Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanan milletlerarası andlaşmaya göre Türkiye, Covid-19 salgını sebebiyle destek için Tunus’a 5 milyon dolarlık hibe nitelikli finansal destek yapacak ve hibe tek seferde ödenecek. Kuzey Kıbrıs, Nijer, Kongo ve Nijerya’ya da sağlık alanında hibe yapacak.

10 Aralık 2020: Azerbaycan zaferini Bakü’de yaptığı Zafer Geçidi ile kutladı. Yapılan askeri törene Cumhurbaşkanı Erdoğan da katıldı. Tören sonrası bir konuşma yapan Aliyev, 6’lı Bölgesel İttifak önerisinde bulundu. Teklifi Erdoğan da desteklediğini açıkladı.

10 Aralık 2020: Almanya‘nın Kuzey Ren Vestfalya eyaleti Parlamentosu, Aleviliği ‘ayrı din statüsünde‘ tanıdı.