Tarihte Bugün: 5 Aralık

Dünya Toprak Günü

Dünya Gönüllüler Günü

Dünya Türk Kahvesi Günü

Kadın Hakları Günü

5 Aralık 1360 : Para birimi olan ilk frank, İngilizlerce esir alınan Fransa Kralı II. Jean’ın fidyesini ödemek üzere Compiègne’de basıldı. Ağırlığı 3.88 gramdı ve bir yüzünde haç diğer yüzünde ise ata binmiş II. Jean tasviri vardı.

5 Aralık 1479 :  Osmanlı Padişahı I. Selim’in 1494’te Trabzon’da evlendiği ikinci eşi, Kanuni Sultan Süleyman’ın annesi ve ilk Valide Sultan olan Ayşe Hafsa Sultan, doğdu. (ö. 1534)

5 Aralık 1492 : Kristof Kolomb, Karayiplerin ikinci büyük adası olan Hispanyola adasını keşfetti.

5 Aralık 1901 :  Amerikalı yapımcı, yönetmen, senarist, seslendirmen, animatör ve dünyanın en ünlü film şirketi Walt Disney Şirketi sahibi Walter Ellas “Walt” Disney, doğdu. (ö. 1966)

5 Aralık 1904 : Japonlar, Port Arthur’da Rus donanmasını yok etti.

5 Aralık 1920 : TBMM’de “Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Grubu” kuruldu; Mustafa Kemal Grup Başkanlığına seçildi

5 Aralık 1927 : Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Washington Büyükelçisi, Ahmet Muhtar Mollaoğlu güven mektubunu sundu.

5 Aralık 1927 : Cumhuriyet döneminin ilk kâğıt paraları tedavüle çıkarıldı. 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1000 liralık olmak üzere 7 ayrı değerde çıkarılan banknotlar eski Türkçe ve Fransızca bastırıldı.

5 Aralık 1932 : Almanya doğumlu İsviçreli fizikçi, Albert Einstein Amerikan vizesi aldı.

5 Aralık 1933 : Birleşik Devletler (Amerika)’de 14 yıldır devam eden içki yasağı kalktı.

5 Aralık 1933 : Eskişehir Şeker Fabrikası açıldı.

5 Aralık 1934 : Türkiye’de Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verildi. 5 Aralık 1934 tarihinde Kadınların siyasi hayatta seçme ve seçilme hakkı için Anayasa ve Seçim Kanunu’nda yapılan yasa değişikliği ile kadınların ilk kez oy kullanmasının ve aday olabilmesinin önü açıldı.

1934 tarihinde dünyada kadınların yasal olarak milletvekili seçme ve seçilme hakkına sahip olduğu ülke sayısı 28, bu hakkın kullanıldığı ülke sayısı ise sadece 17 idi. 1934 tarihinden itibaren Türkiye’de “Kadınlara Milletvekili Seçme ve Seçilme Hakkı” veren yasanın kabulü ile her yıl 5 Aralık günü “Kadın Hakları Günü” olarak kutlanıyor.

5 Aralık 1941 : Birleşik Krallık; Finlandiya, Macaristan ve Romanya’ya savaş ilan etti.

5 Aralık 1941 : II. Dünya Savaşı’nın en büyük muharebelerinden biri olan Moskova Muharebesi’nde Sovyet Kızıl Ordusu, başkent Moskova’nın Almanlar tarafından ele geçirilmesini önledi. Almanlar II. Dünya Savaşı’nda ilk kez yenilgiye uğradılar.

5 Aralık 1942 : Erbaa ve Niksar’da meydana gelen depremde 500 kişi öldü.

5 Aralık 1945 : Atlantik Okyanusu’nda Bermuda Adaları, Florida ve Porto Riko’nun oluşturduğu Bermuda Şeytan Üçgeni olarak adlandırılan bölgede beş ABD uçağı 14 mürettebatla birlikte ortadan kayboldu.

5 Aralık 1950 : Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığı, Kore’deki askerlerin %10’unun öldüğünü açıkladı. Radyo Gazetesi’ne göre, 150 asker öldü, 150 kayıp, 200 ile 300 yaralı var.

5 Aralık 1951 : Uluslararası Göç Örgütü (IOM) kuruldu. İlk kuruluş adı “Geçici Hükümetlerarası Göçmen Komitesi” idi.

5 Aralık 1953 : Bektaşi Şeyhi Sırrı Baba, Bakanlar Kurulu kararıyla sınır dışı edildi.

5 Aralık 1957 : Endonezya bağımsızlık hareketinin önderi ve 1945-1967 arasında Endonezya’nın ilk devlet başkanı olan Sukarno (Achmed Sukarno veya da Ahmed Şükrani), tüm Hollandalıları Endonezya’dan sınır dışı etti.

5 Aralık 1966 : Müzisyen ve Türk pop müzik sanatçısı Demet Sağıroğlu doğdu.

5 Aralık 1970 : Sunucu ve gazeteci Saba Tümer, İzmir Alsancak’ta doğdu.

5 Aralık 1970 : İstanbul Çapa Yüksek Öğretmen Okulu’nda 2 öğrenci vuruldu.

5 Aralık 1978 : Sovyetler Birliği, Afganistan ile 20 yıllık dostluk anlaşması imzaladı.

5 Aralık 1981 : Türkiye millî basketbol takımı, Sofya’da Yunanistan’ı 93-80 yenerek Balkan Şampiyonu oldu.

5 Aralık 1985 : Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, gönüllü çalışmaları ve faydalarını dünya çapında duyurmak ve gönüllü programlara katılımı arttırmak amacıyla 5 Aralık tarihinin her yıl Dünya Gönüllüler Günü olarak kutlanmasına karar vermiştir. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 123 ülkede 5 Aralık, Dünya Gönüllüler Günü olarak kutlanmaktadır.

5 Aralık 1986 : Pınar Kür’ün “Bitmeyen Aşk” adlı romanı “müstehcenlik” gerekçesiyle toplatıldı.

5 Aralık 1987 : Türkiye İşçi Partisi (TİP) genel Sekreteri Nihat Sargın ve Türkiye Komünist Partisi (TKP) Genel Sekreteri Nabi Yağcı (Haydar Kutlu) tutuklandı.

5 Aralık 1987 : Cibali Tütün Fabrikası yandı.

5 Aralık 1989 : TGV Atlantique, 482,4 km/h sürate erişerek demiryolu hız rekorunu kırdı.

5 Aralık 1995 : MHP Genel Başkanı Alparslan Türkeş, “Cumhuriyetimizin ilk dönemlerinde olduğu gibi ezan Türkçe okunsun” diyen eski Devlet Güvenlik Mahkemesi başsavcısı Nusret Demiral’ın istifasını istedi.

5 Aralık 2002 : Oslo’da yapılan barış görüşmelerinde Sri Lanka’da 19 yıl süren savaştan sonra Tamil gerillaları ile Hükümet arasında federal iktidar paylaşımı konusunda gelişme sağlandı.

5 Aralık 2002 : Türkçe Vikipedi yayına başladı. Wikipedia’nin Vikipedi olarak yazılan Türkçe versiyonu internet ansiklopedisi Türkçe Vikipedi, 500 bin madde sayısına ulaşmış, Dünyanın 26. büyük Vikipedi dil sürümüdür.

5 Aralık 2003 : İntihar bombacıları güney Rusya’da bir trene saldırdılar: en az 46 kişi öldü.

5 Aralık 2003 : Türk Telekomünikasyon AŞ hızlı internet uygulaması ADSL’yi, kullanıma açtı.

5 Aralık 2013 : Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 5 Aralık 2014’ü ilk resmi Dünya Toprak Günü olarak kabul etti. 5 Aralık tarihinin Dünya Toprak Günü için seçilme nedeni, etkinliği resmi olarak tasdik eden Taylan Kralı H. M. Kral Bhumibol Adulyadej’in doğum günü tarihi olmasıdır.

5 Aralık 2013 : Türk kahvesi, Türkiye’nin değişmez geleneği ve kültür mirası olarak UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası olarak kabul edildi. Bu sebepten dolayı 5 Aralık günü Dünya Türk Kahvesi günü olarak kutlanmaya başlandı.

5 Aralık 2014 : Şair yazar diplomat Talat Halman hayatını kaybetti. 

5 Aralık 2016 : TSK’nın hedef istihbaratına yönelik uydu görüntüsü ihtiyacını karşılayacak olan Göktürk-1 uydusu, Fransız Guyanası’nda bulunan Koruou Fırlatma Merkezinden uzaya fırlatıldı.

5 Aralık 2021 : Türkiye Barolar Birliği’nin (TBB) 36. Olağan Genel Kurulu’nda Baro Başkanlık seçimleri sonuçlandı. Ankara Barosu Başkanı Erinç Sağkan, Türkiye Barolar Birliği’nin yeni başkanı oldu.

5 Aralık 2022 : Enflasyon rakamları açıklandı. TÜİK’e göre tüketici fiyatları kasımda yıllık yüzde 84,39, aylık yüzde 2,88 arttı. ENAG ise yıllık enflasyonun kasımda yüzde 170,70 olduğunu açıkladı. Ekimde yüzde 85,51 olan yıllık tüketici enflasyonu (TÜFE), kasımda yüzde 84,39 olarak gerçekleşti.

5 Aralık 2022 : Amerikalı Emmy ve Altın Küre ödüllü aktris Kirstie Alley, 71 yaşında kanserden öldü.