Türkiye, 24 yılda 13 bin 574 tarihi eseri yurt dışından geri getirdi
Kısa Özet Türkiye, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan kültürel mirasın ait olduğu topraklara iadesi için yürüttüğü diplomatik, hukuki ve bilimsel çalışmaları kararlılıkla sürdürüyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü kapsamında yaptığı açıklamada, 2002-2026 yılları arasında toplam 13 bin 574 kültür varlığının Türkiye’ye kazandırıldığını duyurdu.
Türkiye, kadim medeniyetlere ev sahipliği yapan Anadolu topraklarının kültürel mirasını korumak ve kaçak yollarla yurt dışına götürülen eserleri geri getirmek amacıyla kapsamlı bir mücadele yürütüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından paylaşılan son veriler, bu alandaki başarının boyutunu gözler önüne seriyor. 2002 ile 2026 yılları arasını kapsayan 24 yıllık süreçte yurt dışından Türkiye’ye iade edilen kültür varlığı sayısı 13 bin 574’e ulaştı. Sadece 2026 yılı içerisinde 126 eser yeniden ait olduğu topraklarla buluşturuldu.
Bakan Ersoy’dan kültürel miras için ortak sorumluluk çağrısı
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü dolayısıyla sosyal medya üzerinden önemli mesajlar paylaştı. Her kültür varlığının geçmişin anlaşılmasında eşsiz bir yere sahip olduğunu vurgulayan Bakan Ersoy, kaçak kazıların yalnızca fiziksel eserlere değil, bilimsel verilere de geri dönülmez zararlar verdiğini belirtti.
Güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla tam koordinasyon içinde çalıştıklarını ifade eden Ersoy, vatandaşlara da şu sözlerle seslendi:
“Bu mücadelenin en büyük güvencelerinden biri vatandaşlarımızın duyarlılığıdır. Çünkü kültürel mirasımızı korumak, hepimizin ortak sorumluluğudur. Tüm vatandaşlarımızı kaçakçılığa karşı sessiz kalmamaya ve tarihimize sahip çıkmaya davet ediyorum.”
ABD’den iade edilen 100 tarihi eser ve bilimsel kanıtların gücü
Türkiye’nin kültür varlığı iade süreçlerinde sadece diplomatik girişimlerle yetinmeyip arkeolojik kayıtlar, kazı raporları ve envanter bilgileri gibi bilimsel kanıtları uluslararası hukuk mekanizmalarına sunması büyük başarı sağlıyor. Bu kapsamda gerçekleştirilen en dikkat çekici operasyonlardan biri, Amerika Birleşik Devletleri’nden (ABD) 100 kültür varlığının Türkiye’ye getirilmesi oldu.
İstanbul Arkeoloji Müzelerinde kamuoyuna tanıtılan bu eserler arasında;
-
Tokat Horoztepe kökenli 40 Erken Tunç Çağı eseri,
-
Burdur Düver kökenli 44 Arkaik Dönem eseri,
-
Aphrodisias Antik Kenti’nden kaçırılan tarihi bir portre yer alıyor.
Benzer şekilde Burdur’daki Boubon Antik Kenti’nden yasa dışı yollarla çıkarılan bronz eserlerin izinin sürülmesinde de bilimsel analizler ve arşiv belgeleri kritik rol oynuyor.
Dijital takip sistemi ile sanal müzayedeler mercek altında
Kültür ve Turizm Bakanlığı, sahadaki denetimlerin yanı sıra teknolojiyi de kaçakçılıkla mücadelenin merkezine koyuyor. Geliştirilen özel dijital takip yazılımı sayesinde, dünya genelindeki müzayede evleri ve galeri internet sitelerinde satışa sunulan Türkiye kökenli şüpheli eserler anlık olarak izleniyor. Uzmanlar tarafından incelenen bu dijital veriler, eserlerin yurt dışına çıkarılma süreçlerini aydınlatarak uluslararası iade dosyalarına güçlü hukuki dayanak oluşturuyor.
Uluslararası iş birlikleri ve UNESCO sözleşmesi
Sınır aşan bir suç olan kültür varlığı kaçakçılığına karşı küresel iş birlikleri de artırılıyor. Türkiye, UNESCO’nun 1970 tarihli ilgili sözleşmesi çerçevesinde uluslararası kuruluşlarla yakın temasını sürdürüyor. Ayrıca Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) ile yürütülen ortak çalışmalar sayesinde, özellikle Güneydoğu Avrupa’da hukuki altyapının güçlendirilmesi ve ülkeler arası bilgi paylaşımının hızlandırılması hedefleniyor.
