İrlandalı yazar Sally Rooney’nin eserleri, Filistin yanlısı aktivist grup Palestine Action’a telif gelirlerini aktaracağını açıklaması üzerine İngiltere’de raflardan çekildi. Birleşik Krallık hükümetinin bu grubu terör örgütü ilan etmesi ve Terörizm Yasası kapsamında maddi destek sağlamanın ağır cezalara tabi olması nedeniyle Rooney’nin yayıncısı Faber & Faber, yasal riskler sebebiyle kitapların baskı, dağıtım ve dijital satışlarını durdurdu. Rooney, bu duruma rağmen Filistin halkıyla dayanışmasından vazgeçmeyeceğini belirtti ve İngiltere’ye seyahat etmeyi tutuklanma korkusuyla reddetti.
Bu gelişme, Batı’da ifade özgürlüğü ve mülkiyet hakkı gibi kavramların, İsrail-Filistin meselesinde nasıl hızlıca askıya alındığını gösteriyor. Rooney’nin yaşadığı sansür ve finansal ambargo, Batı’da Filistin’e destek veren sanatçı ve yazarlar üzerinde artan sistemli baskının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Örneğin, Filistinli yazar Adania Shibli’nin ödül töreni iptal edilmiş, İngiliz şair Alice Oswald polis tarafından gözaltına alınmış, ve Bangladeşli fotoğrafçı Shahidul Alam’ın sergisi sansürlenmişti.
Sally Rooney, daha önce de İsrailli yayınevlerine kitabının İbranice çeviri haklarını vermeyerek BDS hareketine destek vermişti. Bu olaylar, sanatın küresel siyaset karşısında nasıl baskı altında kaldığını ve Batı hegemonyasının ideolojik zorluklarla karşılaştığını ortaya koyuyor. Rooney, telif haklarından mahrum bırakılmasına rağmen duruşunu koruyarak, Filistin dayanışmasını sürdürmeye kararlı olduğunu ifade ediyor.
İrlandalı yazar Sally Rooney’nin kitapları, Filistin’e destek veren bir gruba telif gelirlerini aktaracağını açıklaması üzerine İngiltere’de raflardan kaldırıldı. Dünya çapında milyonlarca satan ve televizyon dizilerine uyarlanan eserleriyle tanınan Rooney, Birleşik Krallık hükümetinin “terör örgütü” ilan ettiği ve İsrail’e silah sağlayan tesislere karşı eylemler düzenleyen “Palestine Action” grubuna telif gelirlerini bağışlama kararı aldı. Ancak bu karar, Rooney’nin kitaplarının İngiltere pazarından tamamen çekilmesine yol açtı. Yayıncısı Faber & Faber, İngiltere’nin terörle mücadele yasaları nedeniyle satış gelirlerini yazara yasal olarak ödeyemeyeceğini açıkladı.
Bu gelişme, Batı’nın “ifade özgürlüğü” ve “mülkiyet hakkı” gibi temel hakları, İsrail-Filistin meselesinde nasıl hızla askıya alabildiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Rooney’nin yaşadığı bu kriz, emperyalist Batı merkezlerinin siyasi çıkarlar doğrultusunda özgürlük ve hak kavramlarını nasıl manipüle ettiğinin somut bir örneği oldu.
TELİFLER KESİLDİ, KILIF TERÖR SUÇLAMASI
İngiltere hükümetinin Temmuz 2025’te Filistin yanlısı eylem grubu Palestine Action’ı Terörizm Yasası kapsamına almasıyla başlayan süreç, bu gruba maddi destek sağlamanın 14 yıla kadar hapis cezası gerektiren ciddi bir suç haline gelmesiyle devam etti. Sally Rooney, bu yasağa karşı durarak eserlerinden ve BBC dizi uyarlamalarından elde ettiği tüm telif gelirlerini Palestine Action’a bağışlayacağını açıkladı. İrlandalı yazar, “Tutuklanan yüzlerce protestocu gibi ben de Palestine Action’ı destekliyorum. Eğer bu beni Birleşik Krallık yasalarına göre ‘terör destekçisi’ yapıyorsa, kabul ederim” diyerek kararlı bir duruş sergiledi.
İngiltere’deki Terörizm Yasası’nın 15. Maddesi, yayınevi Faber & Faber’ı hukuki bir çıkmaza soktu. Yayınevi, Rooney’ye kitap satışlarından doğan telif ödemelerini yaparsa “teröre finansman sağlamakla” suçlanma riskiyle karşı karşıya kaldı. Bu nedenle yayınevi, Rooney’nin onayıyla kitapların baskı, dağıtım ve dijital satışlarını tamamen durdurma kararı aldı. Tutuklanma korkusuyla İngiltere’ye gitmeyi reddeden Rooney ise, “Bu durumun sonuçlarını tamamen kabullenmeye hazırım” ifadelerini kullandı.
SALLY ROONEY İLK SANSÜRE UĞRAYAN KİŞİ DEĞİL
Sally Rooney’nin maruz kaldığı sansür ve finansal ambargo kesinlikle tekil bir durum değil. Gazze’de yaşanan soykırımın ardından, özellikle İngiltere, Almanya ve Fransa gibi Avrupa ülkelerinde, Filistin ile dayanışma içinde olan yazarlar, sanatçılar ve akademisyenlere karşı sistematik bir cadı avı yürütülüyor.
2023 yılında, Filistinli yazar Adania Shibli’nin “Küçük Bir Ayrıntı” adlı romanı için Frankfurt Kitap Fuarı’nda planlanan ödül töreni tek taraflı olarak iptal edildi. İngiliz şair ve T.S. Eliot Ödülü sahibi Alice Oswald, 2025 yılında Palestine Action adlı eylemlere destek verdiği için polis tarafından gözaltına alındı. 2023 yılında Britanyalı-Alman yazar Sharon Dodua Otoo’ya verilen Peter Weiss Ödülü, BDS hareketine imza attığı ve İsrail’e yönelik kültürel boykot çağrısı yaptığı gerekçesiyle geri alındı. Dünya çapında tanınan Bangladeşli fotoğrafçı Shahidul Alam’ın 2023’te Almanya Bienali’nde açılan sergisi sansürlenerek kaldırıldı.
Ayrıca, Pulitzer Ödülü sahibi Nathan Thrall’ın 2023 yılında Londra’da düzenlenen imza günü polis tarafından yasaklandı.
Bu olaylar, Filistin ile dayanışma gösteren sanat ve edebiyat çevrelerine yönelik baskıların sistematik ve yaygın olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
ANLATIM ÖZGÜRLÜĞÜ GÖRÜNTÜDE KALDI
Birçok rekor satışa imza atan “Normal İnsanlar” ve “İntermezzo” gibi eserlerin yazarı Sally Rooney’nin telif haklarından mahrum bırakılması, Batı’nın kutsal saydığı mülkiyet ve telif haklarının siyasi çıkarlar uğruna nasıl askıya alındığını gözler önüne seriyor.
Rooney, daha önce “Güzel Dünya Neredesin?” kitabının İbranice çeviri haklarını İsrailli yayınevlerine vermeyerek BDS hareketine açık bir destek vermişti. Rooney’nin yaşadıkları, sanatın küresel siyonist baskılara karşı boyun eğmediğini ve Batı hegemonyasının ideolojik olarak çökmekte olduğunu kanıtlıyor.