Gül-Esin

Türkiye’nin İlk Kadın Muhtarı Aydınlı Gül Esin

Düşünsel Yazılar

Hani 1933 yılında kadınlarımıza seçme, seçilme hakkı verildi.  Aydın- Çine– (Demirdere) bugünkü Karpuzlu’da dul bir bayan olmasına karşın dört erkek adayla yarışarak, 500’e aşkın oy alarak Türkiye’nin ilk kadın muhtarı seçildi. 

Gül Esin’i  araştırırken onun Nazilli’ye göç ettiğini, mezarının belli olmadığını kaynaklardan okumuştum. Yazımın altına da not düşüp bilenler varsa beni aramasını söylemiştim ama yıllarca arayan olmadı.

Yıllar sonra kızı Cumhuriye Şeref Bozkurt’un Yıldıztepe Mahallesi‘nde oturduğunu öğrendim.  Eşi Mehmet Bozkurt’la tanışarak ereğimi bildirdim. “Cumhuriye Hanım” diye seslenerek güleç yüzlü eşini çağırdı yanımıza. 

O kadar sevecen, sıcak kanlı birisi ki bir anda yıllardır tanışıyormuş gibi bir sıcaklık sarıverdi. Seksen yaşına yakın olmasına karşın, “Kahveleri nasıl içersiniz” diyerek köpüklü kahveleri uzattı elimize.

Elini eşinin omzuna koyarak;

 “1954 yılında Çine’de evlendik eşimle. O denli çok severiz ki birbirimizi kavga, küslük olmaz bu evde” diyerek girdi söze. Eşi Mehmet Amca da gülerek, başını sallayarak onaylıyor.  

Yazar olduğumu, yıllarca önce Türkiye’nin ilk kadın muhtarı Gül Esin’i yazdığımı ama Nazilli’deki izini bulamadığımı söylüyorum. Dalıp gidiyor düşler alemine. Büyülü bir düşten uyanırcasına başlıyor sözlerine: 

“Annem, Kurtuluş Savaşı başlamadan altı ay kadar önce Muğlalı bir beyle evlenmiş. Savaş başlayınca eşi savaşa gitmiş, gidiş o gidiş. Şehit olduğunu öğrenince Çine Demirdere’ye (Karpuzlu) fırıncı olan ağabeyinin yanına gelmiş. Kurtuluş savaşında Çine yöresinde çarpışan Kuvayı Milliye güçlerine su, ekmek taşımış. 

1933 yılnda kadınlarımıza seçme, seçilme hakkı tanınınca muhtar adayı olmuş. Dört erkek rakibine fark atarark Türkiye’nin  ilk adın muhtarı seçilmiş. Köyde huzuru sağlamış, kumarı yasaklamış, kız kaçırmaları önlemiş. 

Kadın erkek dayanışmasını sağladığı için köy kadınlarının sevgilisi olmuş. Atatürk bunu duyduğunda çok sevinmiş. Mektup yazarak kutlamış.  Her bayramda kartlar yollarmış. Onu cesaretinden ötürü ödüllendirmiş. Ankara’ya çagırmış.

Sonra da evlenerek Çine’ye yerleşmiş. Ben onun oğlan kardeşinin kızıyım, yani halam aslında, ama kendi çocuğu olmadığı için bir buçuk yaşında beni ağabeyinden isteyerek nüfusuna almış. Ben 1933 yılında doğmuşum. Cumhuriyetin onuncu yılı kutlanıyor. Babam da Cumhuriyet’e yürekten bağlı, Atatürk hayranı biri olduğu için benim adımı Milas karakol komutanının koymasını istemiş. O da:

 “Cuhuriyetin onuncu yılını kutluyoruz. Adı Cumhuriye olsun” demiş. Bir de Çine nahiye müdürü var babamın arkadaşı. Kırılmasın diye onu da sormuş babam O da: “ Bu şerefli gün için Şeref olsun” demiş. Babam da   Cumhuriye Şeref koymuş adımı.

  Aslında halam olan Gül Esin beni yanına almış ya ben kendimi hiç evlatlık gibi hissetmedim. O benim elleri öpülesi annemdi hep. Ha halam ha anam. Eşiyle ayrılmışlar nedense. 1954 yılında bem Mehmet’le evleniyorum. Mehmet’in annesi önceleri  benim oğluyla evlenmemi istemiyor. 

“Onun annesi muhtar olmuş kadın, benim oğlumu sahiplenir de bana göstermez” diyor ama biz sevmişiz birbirimizi. Evlendikten sonra önce Aydın’a sonra 1955’te Nazilli’ye göçüyoruz.  Yıldıztepe’de belediye santralının lojmanında kalıyoruz.. Sonra da kendi evimiz oluyor.

 1955’ten 1990’na değin bizmle yaşadı Gül Esin anam. İlk kadın muhtar olmasına karşın kendisine arayan soran olmamasından yakınırdı. Atatürk’ün bir fotoğrafı bulunurdu odasında.

1990 yılında hakkın rahmetine kavuştu, Eğriboyun mezarlığına defnettik.  Aydın’a önceki üniversite hastanesinin batısındaki yol kenarına annem Gül Esin’in anıtını diktiler. 

Çok sevimdim. Annem unutulmayacaktı artık. Bu yıl da Nazilli belediyesi annem Gül Esin’in mezarını düzenledi. Bir parka da adını verdiler.  8 Mart kadınlar gününde de Türkiye’nin ilk kadın muhtarı Gül Esin’i gömütü başında Cumhuriyet kadınları anmışlar.

 Eğriboyun mezarlığındaki Gül Esin’nin mezarına gidiyorum. Atatürk sevdalısı, yurt sevdalısı Gül Esin’e saygılarımızı sunup, fatiha okuyoruz.  Ne mutlu tarihini sahip çıkanlara…

Etem ORUÇ 

Etiket

Yorum Yapın